Ana içeriğe atla

Suriye ordusu ilerlerken Duma halkı isyancılara cephe alıyor

Şam’ın banliyösü Duma’da halk, gıda stoklarını tekeline alan Ceyş El İslam’ı protesto ederken Suriye hükümet güçleri de isyancıların elinde bulunan bölgeyi almaya yakın görünüyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
Children eat corn on the cob on a street in Douma, eastern al-Ghouta, near Damascus November 7, 2014. REUTERS/Bassam Khabieh (SYRIA - Tags: POLITICS CIVIL UNREST CONFLICT SOCIETY) - RTR4DA0I

ŞAM, Suriye — Şam’ın 9 kilometre kuzeydoğusunda bulunan ve isyancıların kalesi olan Duma, 15 Kasım’da iki yıldan sonra ilk defa protestolara sahne oldu. Fakat “Açlık Gösterileri” olarak anılan protestoların hedefinde bu kez Suriye rejimi değil, Ceyş El İslam ve örgütle iş birliği yapan tüccarlar vardı.

Bir yıldır Suriye ordusunun kuşatmasında olan Duma, aralıksız bombardıman altında. Bölge halkı, tüm geçim kaynaklarını tüketmiş durumda. Suriye ordusunun Şam-Duma yolunda El Vafidin Mülteci Kampı’nda kurduğu kontrol noktası kente insani yardım gitmesini engelliyor. Bu da halkı olumsuz etkiliyor. Üstelik kentteki tüm erzak dükkânları, savaş ağaları ve silahlı grupların kontrolüne geçmiş durumda.

Protestolar da tüccarların gıda üzerindeki tekeline bir tepki olarak ortaya çıktı. Zira ilçe halkı açlıkla cebelleşirken tüccarların depolarında gerekli olan her türlü gıda malzemesi var. Gösterilere katılan ve güvenlik gerekçesiyle soyadının açıklanmasını istemeyen Ömer’e göre tüccarlar, savaşçıların ihtiyacı karşılanmadıkça dışarıya hiçbir ürünü satmıyor.

Ömer, Al-Monitor’la Skype üzerinden yaptığı görüşmede şu bilgileri veriyor: “Gösteriler sırasında protestocular, Ceyş El İslam’la bağlantılı yardım kuruluşlarının depolarını bastı. Bekçiler doğrudan üzerimize ateş açtı. Kimi protestocular buna yine ateşle karşılık verdi ve bazı vatandaşlar ağır yaralandı. Ceyş El İslam da bize yardım eden ve yanımızda duran grupların liderlerini tutukladı.”

Guta’daki Birleşik Yargı Konseyi 14 Kasım’da yayımladığı bildiride “tekelcileri” Guta’nın kuşatmasında rejime ortak olmakla suçlayarak uyardı. Ürünleri eski makul fiyatlarıyla pazara sunması için tekelcilere bir hafta süre veren konsey, gerekenin yapılması için depo ve tüccarlara ilişkin bilgisi olan herkesi ihbarda bulunmaya çağırdı.

Bu bildirinin ardından konseyin Duma’daki başkanı Şeyh Ebu Halit El Başbaş dâhil 15 konsey üyesine toplu suikast girişimi düzenlendi. Bölgenin önde gelenlerinden Muhammed Ebu Salim, bir konsey toplantısında yemeklerine zehir konduğunu belirtti.

Ebu Salim’e göre bu operasyonun tek zanlısı var, o da Ceyş El İslam. Al-Monitor’un telefonla ulaştığı Salim şunları aktardı: “Konsey, silahlı güçlerin ürünler üzerindeki tekeline, Duma’daki ihlallerine son vermeye çalışıyor. Zira bu durum, bölgedeki örgütler arasında iç çatışmalara yol açıyor. Müslüman Kardeşler gibi başka gruplar ve Selefi cihatçı şeyhler de bu konuda bizimle aynı tutumu benimsiyor. (...) Silahlı güçler ile bu gruplar arasındaki sürtüşme, 2013’ün ortalarında yerel konsey seçimlerinin ardından başladı ve pek çok çatlağa yol açtı.” Salim’e göre Müslüman Kardeşler, silahlı güçlerin uygulamalarına karşı gevşek davrandı, konsey ve Selefi gruplar ise bu uygulamalara şiddetle karşı çıktı.

Ceyş El İslam lideri Zahran Alluş’a karşı düzenlenen gösterilerde Ceyş El İslam ile Ceyş El Ümmet gerillaları arasındaki kanlı çatışmanın bitirilmesi de istendi. Bölgeden kaçan insanların Al-Monitor’a verdiği bilgiye göre Duma, bu kavga yüzünden bombardımanlar, yollara yerleştirilen bombalar ve doğrudan yerleşim bölgelerinde çıkan çatışmalarla tam bir savaş alanına döndü.

Bu çatışmalar, Guta’da faal olan bazı birliklerin eylülde Ceyş El Ümmet adı altında birleştiklerini ilan etmesiyle başladı. Bu duyuruya “Bir gövdede iki baş olmaz.” diyerek karşılık veren Alluş, Guta’daki tüm grupları tek çatı altında toplanmaya çağırdı.

Öte yandan, Suriye ordusu da Duma çevresindeki köylerde ve tepeliklerde ilerlemeye devam etti. Bu, Ceyş El İslam için büyük bir endişe kaynağı oldu. Zira Guta’nın doğusunda rejim güçleriyle çatışmalar zaten sürüyordu ve Duma’nın doğu ve kuzeydoğusunda bulunan Tel Kürdi, Rihani ve El Aliye çiftliklerinde kurulan barikatlar hızla düşmüştü.

Ceyş El İslam’la bağlantılı savaşçılardan Muhammed El Dumani, örgüt liderlerinin ilk başta Suriye rejimiyle diyalog isteyen herkesi “asacaklarını” duyurduklarını anlattı. Al-Monitor’a Skype aracılığıyla konuşan El Dumani şöyle devam etti: “Duma’daki Ceyş El İslam komutanının söylemi bugünlerde değişti. Artık Duma’daki sivil toplum örgütlerinden dolaylı olarak rejimle ateşkes müzakereleri için devreye girmesini istiyorlar. Adra’da kaçırılanlar, Alluş’un elinde hâlâ koz olarak duruyor ve o da bunu müzakerelerde avantaj olarak kullanmak istiyor.”

El Dumani’ye göre Alluş’un asıl hedefi, rejimin Duma çevresindeki ilerleyişini durdurmak, bu arada da örgütün doğu cephesinde çökmeye başlayan barikatlarını tahkim etmek ve Ceyş El Ümmet, Birleşik Yargı Konseyi ve iç cephede onlara yakın olan sivil aktivist gruplarla hesaplaşmak.

Suriye ordusunun doğu Guta’daki harekâtlarını takip eden gazeteci Tamer El Culani ise Al-Monitor’a şöyle konuştu: “Suriye ordusu, Ceyş El İslam’ın rejimle ateşkes istediği iddialarının gerçekten uzlaşma amacı taşıdığına inanmıyor. Bunlar, ordunun Duma’daki ilerleyişini yavaşlatmayı amaçlayan girişimler. Böyle bir şey olmayacak.”

Suriye ordusunun eylülde Adra kasabasını ele geçirmesiyle Duma’daki isyancılar üzerinde baskının arttığına dikkat çeken Culani şöyle devam etti: “Suriye ordusu, Guta’nın doğu cephesinden kuzeye doğru ilerleyerek Tel Kürdi ve Rihani’yi aldı ve Şam-Bağdat yolunu açarak Duma etrafındaki çemberi daralttı. Böylelikle ordu, Duma’ya giden askeri ve yardım malzemelerinin akışını tümüyle kesti. Bu da cephedeki gruplar arasında iç çatışmayı artırarak ordunun Duma’ya girmesine zemin hazırladı. Ceyş El İslam bu yüzden rejimle iletişim kanalları açmaya çalışıyor.”

Culani’ye göre Suriye ordusunun Duma’da kontrolü ele geçirmesi, Şam’ı tamamen emniyete alacak, başkentin kuzeyinde bulunan Harasta ve Cobar’ın kapısını aralayacak ve yine kuzeydeki Kalamun’da bulunan isyancıların ikmal yollarını kesecek.

Doğu Guta’daki isyancıların iç çatışmaları, açlık gösterileri ve tabii ki Suriye ordusunun Ceyş El İslam kaleleri etrafında çemberi daraltması, Zahran Alluş’u köşeye sıkıştırmış durumda. Ceyş El İslam dayanmak için tüm gücüyle çabalasa da Duma’yı kaybetmesi muhtemel görünüyor.