Ana içeriğe atla

Suriyeli Aleviler Esad’a karşı sessizliğini bozuyor

Suriyeli Aleviler yakıt fiyatlarındaki artışı protesto ederken rejime yönelik eleştiriler de daha aleni ve yaygın bir hâl alıyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
Election posters of Syria's President Bashar al-Assad hang along a street and on buildings in Latakia city May 24, 2014. Syria is holding an election in June that looks all but certain to give President Bashar al-Assad a third seven-year term. REUTERS/Khaled al-Hariri (SYRIA - Tags: POLITICS CONFLICT CIVIL UNREST ELECTIONS) - RTR3QO2K

TARTUS, Suriye — Yüzlerce Alevi askerin temmuz ve ağustosta Rakka’da İslam Devleti (İD) ile savaşırken ölmesinden bu yana Suriyeli Aleviler arasında öfke ve hoşnutsuzluk dinmiyor. 2 Ekim’de Humus’un Alevi ağırlıklı Akrama Mahallesi’nde onlarca çocuğun ölümüne yol açan terör saldırısı, büyük bir protesto gösterisini tetikledi. Daha sonra ise yakıt fiyatlarındaki artış nedeniyle Tartus’ta gösteriler düzenlendi. Kimileri bu olayları, Suriye rejimine karşı Alevi ayaklanmasına yol açabilecek genel bir Alevi öfkesinin tezahürü olarak görüyor. Ancak olayların farklı boyutları var.

Al-Monitor, 15 Ekim sabahı bir grup minibüsçünün Tartus’un yeni otoparkında toplanıp iş bırakma eylemi yaptığına ve bir saatlik bir gösteri düzenlediğine tanıklık etti. Tansiyon saat 11.30 civarında yükselirken bir grup minibüsçü araçlarını şehir merkezindeki El Basel Bahçesi civarında park etti ve hemen yakında bulunan belediye binasının önünde toplandı.

Eylemcilerin şikâyeti, yakıt zamlarından sonra yolcu ücretlerinin 15 Suriye lirasından 20 Suriye lirasına yükseltilmiş olmasıydı. Bu, Tartuslu sürücülerin yolcu ücretlerine ilişkin ilk protestosu değildi. Daha önce de iş bırakma eylemleri olmuştu. Ancak bu defa durumu farklı kılan şey sürücülerin alenen seslerini yükselterek sokaklarda gösteriler düzenlemeye cüret etmesiydi.

Basında o gün Tartus’ta rejim karşıtı gösteri düzenlendiği, güvenlik güçlerinin gösteriyi dağıtıp bazı eylemcileri tutukladığına dair haberler çıktı. Ancak Al-Monitor, Tarsus’ta Devlet Başkanı Beşar Esad’a karşı bir gösteriye tanıklık eden, tutuklandığı iddia edilen kişilerin ismini bilen kimseye ulaşamadı.

Tartus Belediye Meclisi’nde çalışan bir kaynak, kimliğinin gizli kalması kaydıyla Al-Monitor’a şunları aktardı: “Tartus’ta rejim karşıtı gösteri düzenlendiğini duyunca çok şaşırdık. İş bırakma eyleminin olağandışı olduğu, öfkeli bir havada geçtiği doğru. Ancak belediye binasının önünde toplanan eylemciler, rejim karşıtı herhangi bir slogan atmadı. Hatta yanlarına güvenlik güçleri ve polis gidince Esad lehine tezahürat yaptılar. Vali, eylemcilerden birini samimi bir şekilde kabul etti ve sorunu çözme sözü verdi. Meselenin hâlâ çözülmemiş olduğu anlaşılıyor. Ancak diğer vatandaşlardan da tepki çekmemek için zam henüz yapılmadı. Tartus’ta rejim karşıtı gösteri düzenlendiği söylentisi nereden çıktı merak ediyorum.”

Otobüslerin az, ulaşım hizmetlerinin kısıtlı olduğu Tartus’ta minibüs krizi yaşanıyor. Yoğun saatler dışında bile tıka basa dolu olmayan bir araç için uzun uzun beklenebiliyor. Bazen ise hiç araç bulunmuyor. Zira sürücülerin çoğu, sadece en yoğun saatlerde, insanlar işe giderken ve işten dönerken çalışıyor.

Al-Monitor’un görüştüğü bir sürücü şöyle konuşuyor: “Belediye bize sorun çıkarıyor. İlgili tarafların onayı olmadan yolculardan 20 lira alıyoruz. Ama yolcu, 15 liralık eski ücreti ödemekte ısrar ettiğinde yapacak bir şeyimiz yok. Mesele sadece yakıt fiyatının artması değil, yakıtın kendisi dahi zor bulunuyor. Depomu doldurmak için benzincide bazen yedi saat, bazen daha uzun bekliyorum. Birçok sürücü çalışmayı toptan bıraktı. Daha da berbat olan şu ki karaborsada resmi fiyattan çok daha düşük fiyatlarda yakıt satılıyor. Hükümetin içi hırsızlarla dolmuş.”

Tartus’taki rejim yanlısı vatandaşlar da öfkeli görünüyor. Şehirde herkes, yakıt fiyatı artışından, bunun üzerine diğer ürünlerin zamlanmasından ama asgari ücretin aynı kalmasından söz ediyor. İnsanlar “Buna daha fazla katlanamayız.”, “Böyle giderse aç kalırız.”, “İnsanlar savaşta boş yere ölüyor.” şeklinde konuşuyorlar. Yoksulluk ve bitmeyen savaş bir öfke dalgası yaratmış durumda. Ama bu, Esad rejimine karşı bir ayaklanmaya yol açar mı?

Tartus’un 90 kilometre kuzeyindeki Lazkiye ise daha canlı görünüyor. Sokaklar kalabalık. Şehrin güney ucundaki Tişrin Üniversitesi’nin çevresi özellikle hareketli. Onlarca otobüs, öğrencilere hizmet vermek üzere bölgeye park etmiş. Anlaşılan burada yakıt ve ulaşım krizi yok.

Ordu ve Ulusal Savunma Güçleri’ne bağlı silahlı kişilerin varlığı hariç, Lazkiye yollarında ve çarşılarında hayat normal görünüyor. Bir mühendis, kimliğinin gizli kalması kaydıyla Al-Monitor’a şöyle konuşuyor: “Aleviler arasındaki öfkeye rağmen Lazkiye’de değişen bir şey yok. Esad’a karşı ayaklanma ihtimalinden bahsedenler gerçeklerden tümüyle bihaber. Doğrudan rejime karşı gösteriler söz konusu değil. Ama askeri hastanelerden oğullarının veya yakınlarının ölüsünü almaya giden Alevilerin arada bir öfkeyle söylendiği ve bağırdığı oluyor.”

Şehrin sokaklarındaki rejim yanlısı militanlar, bilhassa çatışma ve gösterilerin yaşandığı Sünni mahallelerin girişinde duranlar ürkütücü görünüyor. El Ramel El Cenubi, Kuneyns ve El Sekanturi mahallelerinin girişlerinde hâlen kum barikatları var. Rejim, yandaşlarının da desteğiyle şehirdeki önlemleri sıkı tutmaya devam ediyor.

Peki, Alevilerin hoşnutsuzluğu bir şeyi değiştiriyor mu? Al-Monitor’un sohbet ettiği mühendis bu soruyu şöyle yanıtlıyor: “Devrimin başlarında rejimi veya Esad’ı eleştiremezdim. Oysa şimdi devrim yanlısı diye yaftalanmadan bunu yapabiliyorum. Ama benim için değişen bir şey yok. Alevilerin çoğu başlıca düşman olarak hâlâ isyancıları ve muhalifleri görüyor. Bunların laik veya İslamcı olması fark etmiyor. Ama Alevilerin rejime olan güveni gittikçe azalıyor, rejimin açıkça eleştirilmesini artık daha rahat karşılıyorlar. Bunun sebebi savaşın bir türlü bitirilememesi, ekonomik koşulların ve güvenlik durumunun kötüleşmesi.”

Suriye’deki savaş, rejim yanlısı ve rejim karşıtı kesimleri aynı ölçüde perişan etmiş durumda. Alevilerin rejime yönelik itirazlarının genel olarak savaşın kötü yönetilmesinden kaynaklandığı söylenebilir. Bunun dışında zamların ve kötüleşen ekonomik koşulların tetiklediği hoşnutsuzluklar da var. Ancak Lazkiye ve Tartus sokaklarındaki Esad posterleri ve Esad yanlısı sloganların da gösterdiği gibi rejim şimdilik protestoları kontrol etmeyi, bunların büyümesini önlemeyi başarıyor.

More from A correspondent in Damascus

Recommended Articles