Ana içeriğe atla

Hizbullah Hamas’tan ne öğreniyor?

Hizbullah gelecekte yaşanabilecek çatışmalar için Hamas’ın İsrail’e karşı her eylemini dikkatlice izliyor olmalı. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
A smoke trail is seen as a rocket is launched from the northern Gaza Strip towards Israel July 15, 2014. Israel resumed air strikes in the Gaza Strip on Tuesday after agreeing to an Egyptian-proposed ceasefire deal that failed to get Hamas militants to halt rocket attacks. The week-old conflict seemed to be at a turning point, with Hamas defying Arab and Western calls to cease fire and Israel threatening to step up an offensive that could include an invasion of the densely populated enclave of 1.8 million.

Arap dünyası, Gazze’de yaşanan şiddete hiçbir zaman son dönemde olduğu kadar ilgisiz kalmamıştı. Mısır başta olmak üzere Arap Birliği üyelerinin çoğu Hamas’ın yardımına koşmaya hevesli değil. Arap kamuoyunun büyük bölümü de Irak’ta adeta dini meseleye dönen Şii-Sünni çatışması, Suriye’de sonu gelmeyen katliamlar ve Libya’nın parçalanması ile meşgul.

Ancak, Gazze çatışmasında sesi pek duyulmasa da Hizbullah bu savaşı görmezden gelme lüksü olmayan bölgesel aktörlerden biri. İkinci Lübnan Savaşı’nı takiben yaşanan sekiz yıllık sessizliğin ardından Şii İslamcı örgüt, İsrail’in tüm cephelerdeki stratejisini yakından inceliyor, İsrail ordusuyla gelecekte yaşayacağı kendi çatışmalarına hazırlanıyor.

Geçmişte İsrail Savunma Kuvvetleri’nde (IDF) Lübnan irtibat subayı olarak görev yapan ve şu an İsrail Projesi’nde savunma analisti olan emekli Binbaşı Stephane Cohen, Al-Monitor’a şu değerlendirmeyi yaptı: “Hizbullah öğrenen bir örgüt. İsrail’in tepkilerine odaklanıyor. Sadece askeri tepkileri değil, İsrail hükümetinin siyasi tutumlarını ve bölgesel aktörlerin krize nasıl tepki verdiğini izliyor.”

Hizbullah öncelikle Hamas’ın askeri başarısızlıklarını inceliyor olmalı. İki grubun ilişkisi Suriye konusundaki farklılıkları nedeniyle iki yıldır soğuk olsa da Hamas, Hizbullah ve İranlı ajanlardan öğrendiği strateji, taktik ve eğitimi kullanıyor. Arap Baharı sırasında Tahran’ın takdirini kazanan Filistin İslami Cihat Örgütü için de aynısı söylenebilir.

Hamas, çatışmanın başında İsrail’e “şok ve dehşet operasyonu” yapmayı denedi. Bu kapsamda, tüneller yoluyla sınırda adam kaçırmak, deniz komandosu baskınları ve insansız hava aracı saldırıları gibi İsrail’in moralini bozmaya yönelik eylemlere kalkıştı.  Al-Monitor’a konuşan uzmanlara göre Hizbullah da İsrail ile olası bir çatışmanın ilk günlerinde muhtemelen bu taktiği uygulardı. İsrail, silahlı insansız hava aracı saldırıları dâhil Hamas’ın tüm sürprizlerini bertaraf etti.

Hamas’ın roket altyapısı -- sayı ve gelişkinlik bakımından daha geride olması dışında -- Hizbullah’ın Lübnan’daki altyapısı ile neredeyse aynı. Hamas eski çatışmaların aksine fırlatma rampalarını bu defa Gazze kumsallarında ya da hassas sivil bölgelerde saklıyor, militanlar da motosiklet kullanarak ateşleme noktaları arasında mekik dokuyor. Hamas, geniş alanları koordine şekilde roket yağmuruna tutarak İsrail’in Demir Kubbe hava savunma sistemini şaşırtıp alt etmeye çalışıyor. Ama bu teşebbüsleri hep başarısızlıkla sonuçlanıyor. Hizbullah’ın hüsrana uğrayan Hamas’ı izliyor olduğunu tahmin etmek zor değil.

Medyanın bu tür haberleri vermesi kısıtlanırken Hamas, sıklıkla Tel  Nof, Hatzor, Hatzerim ve Nevatim gibi önemli hava üslerinin yakınlarına roket attığını iddia ediyor. Bu girişimlerin hedefi, pistleri tahrip ederek İsrail hava kuvvetlerinin saldırılarını engellemektir. Hizbullah da 2006’daki savaşta İsrail’in kuzeyindeki Cezrel Vadisi’nde bulunan Ramat David Hava Üssü’nü vurmaya odaklanmış ve en az bir defa piste isabet ettirmişti.

Bunu duymak İsraillilere zor gelse de Hizbullah’ın roket stokunun sadece büyüklüğü bile -Hamas’ın 10 bin roketine karşılık Hizbullah’ın 120 bin roketi var- olası bir çatışmada birçok roketin, Tel Aviv dâhil İsrail’in dört bir yanındaki sivil bölgeleri vurabileceği anlamına geliyor. İsrail’in şimdiye kadar Hamas’a karşı kullanmak zorunda kalmadığı “David’s Sling” (Davud’un Sapanı) isimli, orta menzilli ikinci bir kalkanı var. Ancak bu kalkana rağmen, olası bir çatışmada hava savunması büyük ölçüde  Hizbullah’ın muhtemelen her gün yüzlerce roketle saldıracağı kilit askeri ve sanayi tesislerinin korunmasına ayrılacak. Yani sivil nüfusun yoğun olduğu yerlerin korunması  ikinci öncelik olacak.

Ancak Hizbullah asıl olarak Hamas’ın İsrail’in kara harekâtında sergileyeceği performansla ilgilenecek. Hamas önemli kaynaklar harcayarak son birkaç yılda Gazze boyunca ve bilhassa sınırlarda geniş bir yeraltı sığınak ağı oluşturdu. Bu strateji, Hizbullah’ın güney Lübnan’ın ücra köyleri ve çalılık tepelerinin altında kurduğu meşhur “doğa koruma alanlarının” kopyasıdır. İki örgütün de bu sığınak ağlarını oluşturma amacı, kilometrelerce uzaktan atılan ultra hassas tanksavar füzeleri ve topların koruması altında İsrail piyade birliklerini yakın muharebede farklı yönlerden eş anlı olarak pusuya düşürmek.

Hizbullah’ın tecrübelerine göre İsrail toplumuna psikolojik darbe indirmenin en etkili yolu, sivilleri değil, Lübnan topraklarına çekilen İsrail askerlerinin öldürülmesidir. Dolayısıyla, konuya vakıf kaynaklara göre İsrail hava kuvvetlerinin gücü ve Gazze’de toplanan olağanüstü istihbaratla oluşturulan 3 bin 500’lük hedef listesi, Hizbullah tarafından muhakkak ki yakından takip ediliyor.

Hamas’ın başarısız askeri performansına rağmen Hizbullah, Gazze çatışması daha bitmeden ondan bazı dersler çıkarmış olmalı. Bunların en önemlisi, İsrail ordusunun ilk darbeleri hızla bertaraf etme kabiliyeti ve Hamas’ı tüm “sürprizlerini” neredeyse bir anda kullanmak zorunda bırakmasıdır. İsrail’in uzun savaşlarda iç ve dış siyasi baskılarla karşılaştığını bilen Hizbullah, İsrail’i bir yıpratma savaşının içine çekebilir ve İsrail ordusu giderek yorulurken “sürprizlerini” birkaç hafta sonrasına saklayabilir. Öte yandan, Suriye kriziyle uluslararası itibarı oldukça zedelenen Hizbullah, olası bir çatışmada aynen Hamas gibi yalnızlaşabilir. Böyle bir ortamda da İsrail hava kuvvetleri, kara harekâtı öncesinde hava operasyonları için zaman kazanır.

Şimdilik, Hizbullah’ın İsrail’le çatışmaya girmekte pek bir menfaati görünmüyor. Hizbullah’ın muharebe planları, seçkin kara birliklerinin kabiliyetine dayanıyor. Oysa bu birlikler şu an Suriye’nin Kalamun bölgesinde yeni bir taarruza katılıyor. Suriye’de Hizbullah’a ait silah konvoylarını defalarca vuran İsrail ile kapanmamış pek çok hesap var. Yine de Hizbullah’ın İsrail’le çatışmaya girmesi, çok daha önemli bölgesel konuların önüne geçmiş olur. P5+1 ile İran arasındaki nükleer müzakerelerin 20 Temmuz’da sona ermesi bekleniyor. İsrail’in İran’a yönelik olası bir askeri operasyonunda Hizbullah’ın İran’a arka çıkma rolü, bu ortamda hiç olmadığı kadar önem kazanıyor. Yani Hizbullah cephanesini boşa harcayamaz.  

İste bu nedenle, Hizbullah’ın ufak Filistinli grupların Hizbullah kontrolündeki bölgelerden İsrail’in kuzeyine provokasyon amaçlı roket atışlarını engellemek için geçtiğimiz hafta büyük çaba harcaması şaşırtıcı değil. Al-Monitor’a bilgi veren yerel kaynaklar da bu çabayı doğruluyor. Olası bir İsrail-Hizbullah çatışmasından doğacak hasarın 2006’dakinden katbekat büyük olacağını her iki taraf da biliyor. Lübnan, Suriye savaşı neticesinde bir milyonu aşkın mülteciye ev sahipliği yapıyor ve artan mezhepsel gerilimler yaşıyor. Böyle bir ortamda Lübnan’ın Hizbullah-İsrail çatışmasının yol açacağı ekonomik çöküşü hatta olası bir iç savaşı önleme kabiliyeti kuşkuludur.

Join hundreds of Middle East professionals with Al-Monitor PRO.

Business and policy professionals use PRO to monitor the regional economy and improve their reports, memos and presentations. Try it for free and cancel anytime.

Free

The Middle East's Best Newsletters

Join over 50,000 readers who access our journalists dedicated newsletters, covering the top political, security, business and tech issues across the region each week.
Delivered straight to your inbox.

Free

What's included:
Our Expertise

Free newsletters available:

  • The Takeaway & Week in Review
  • Middle East Minute (AM)
  • Daily Briefing (PM)
  • Business & Tech Briefing
  • Security Briefing
  • Gulf Briefing
  • Israel Briefing
  • Palestine Briefing
  • Turkey Briefing
  • Iraq Briefing
Expert

Premium Membership

Join the Middle East's most notable experts for premium memos, trend reports, live video Q&A, and intimate in-person events, each detailing exclusive insights on business and geopolitical trends shaping the region.

$25.00 / month
billed annually

Become Member Start with 1-week free trial

We also offer team plans. Please send an email to pro.support@al-monitor.com and we'll onboard your team.

What's included:
Our Expertise AI-driven

Memos - premium analytical writing: actionable insights on markets and geopolitics.

Live Video Q&A - Hear from our top journalists and regional experts.

Special Events - Intimate in-person events with business & political VIPs.

Trend Reports - Deep dive analysis on market updates.

All premium Industry Newsletters - Monitor the Middle East's most important industries. Prioritize your target industries for weekly review:

  • Capital Markets & Private Equity
  • Venture Capital & Startups
  • Green Energy
  • Supply Chain
  • Sustainable Development
  • Leading Edge Technology
  • Oil & Gas
  • Real Estate & Construction
  • Banking

Already a Member? Sign in

Start your PRO membership today.

Join the Middle East's top business and policy professionals to access exclusive PRO insights today.

Join Al-Monitor PRO Start with 1-week free trial