Ana içeriğe atla

Halep’teki isyancılar rejim ile İslam Devleti’nin kıskacında

Halep’teki isyancılar, şehir merkezi ile kırsal bölgeleri kaybetmemek için hem rejim güçleri ile hem yeniden dirilen İslam Devleti ile mücadele edecek. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
Smoke rises during what activists said were clashes between rebel fighters and forces loyal to Syria's President Bashar al-Assad in Aleppo's Sheikh Najjar frontline June 30, 2014. REUTERS/Hamid Khatib   (SYRIA - Tags: POLITICS CIVIL UNREST CONFLICT) - RTR3WHOA

HALEP, Suriye — “Dürüst olmam gerekirse işler iyi görünmüyor.” Liva El Tevhid’in Halep komutanlarından Ebu Hamud, Suriye rejimi ile İslam Devleti’nin taarruzlarına isyancıların ne kadar hazır olduğu sorusunu böyle yanıtlıyor.

Al-Monitor’a konuşan Ebu Hamud şöyle devam ediyor: “Şu an korkumuz odur ki takviye güç ve daha fazla silah gelmezse rejim Halep şehrini, İslam Devleti de Halep kırsalını elimizden alacak.”

Üzerine kurtların üşüştüğü çaresiz bir kuzuya benzeyen Halep, kuzey Suriye’de kazanılacak ödüllerin en büyüğü. Bir zamanlar sanayinin kalbi olan bu kenti ele geçiren taraf, kuvvetle muhtemeldir ki Suriye’deki bu uzun ve kanlı savaşta nihai zaferi de garanti edecek. Rejim de muhalefet de İslam Devleti de bunu çok iyi biliyor. Yeni ilan ettiği halifeliğin topraklarını ve ekonomik kaynaklarını büyütmek isteyen İslam Devleti (İD veya eski adıyla Irak-Şam İslam Devleti IŞİD), büyük nüfuslu merkezleri ele geçirmek istiyor. Dolayısıyla o da gözünü Halep’e dikmiş bulunuyor. İD daha önce Halep’e girmeyi başarmış ve şehri kontrol ederek sahip olunan avantajların tadını almıştı.

Rejim güçleri, çeşitli yerli ve yabancı milislerin desteğiyle son 10 gün içinde büyük bir ilerleme kaydetti. Kuzeydoğudaki stratejik Şeyh Nacar sanayi bölgesini ele geçiren birlikler, her an piyade okulu ile Handarat kampına doğru harekete geçebilir. Rejim bu bölgelerde kontrolü sağlarsa, Halep’te isyancıların tuttuğu bölgeler tümüyle çevrelenmiş olacak ve kırsaldaki ana ikmal yollarıyla bağlantıları kesilecek. Rejimin bu stratejisi daha önce Humus ve Şam’da başarılı olmuş, bölgesel ateşkes ve anlaşmalar ile neticelenmişti. Fiili koşullarda büyük bir değişiklik yaşanmazsa rejim güçleri yine başaracak gibi görünüyor. İsyancılar bu ilerleyişi durduramayacak kadar çaresiz. Yeni bir başkan seçmek için geçenlerde İstanbul’da toplanan muhalif Suriye Ulusal Koalisyonu da bu konuya dikkat çekti ve Halep’in her an rejimin eline geçebileceği konusunda uyarıda bulundu.

Hâl böyleyken her iki taraf da takviye çağrıları yapıyor. Hazırlıklar, büyük bir hesaplaşmanın ufukta olduğuna işaret ediyor. İsyancıları kaygılandıran bir mevzu var: İdlib’den destek olarak gönderilen Liva Davud tugayı, saf değiştirip İD tarafına geçti ve muhtemeldir ki İD’nin Halep vilayetinin kuzeyinde yapacağı taarruza öncülük edecek. Bu gelişme, şu an isyancı liderlerini ciddi ciddi kaygılandırıyor. İD tehdidi yaklaştıkça başka ufak isyancı gruplar da kanlı bir şekilde yok edilmektense güçlünün yanında yer almayı seçebilir.

Halep’teki isyancı gruplar, ellerinde kalan bölgeleri hem rejime hem İD’ye karşı savunmak için 600 kişilik ortak bir özel kuvvet oluşturmaya çalıştı. Bu kuvvet sadece kâğıt üzerinde mi var, yoksa sahada etkinlik gösterebilecek mi şu an net değil.  Daha önce yapılan benzer girişimlerin pek başarılı olduğu söylenemez.

Manidar bir gelişme olarak, El Kaide’nin resmen kendi kolu olarak tanıdığı ve Halep’in en güçlü isyancı grubu olan Nusra Cephesi, kuruluşunda yer aldığı Şeriat Konseyi’nden çekildi. Şeriat Konseyi, isyancı bölgelerinin idaresi ve gruplar arasındaki ihtilaflarda hakemlik yapmakla görevliydi. Bu gelişmenin tam olarak ne anlama geldiği henüz net değil. Ancak yaygın bir görüşe göre güç kaybeden Nusra Cephesi, İslam Devleti tarafından Deyrizor’daki kalelerinden çıkarıldıktan sonra giderek yalnızlaşıyor ve paranoyak bir havaya bürünüyor.

İslam Devleti ise doğudaki Manbiç ve El Bab’daki kalelerinden yavaş ama emin adımlarla ilerliyor. Örgütün Halep’in kuzey kırsalına ilk büyük taarruzunu, eylül 2013’te olduğu gibi sınırdaki Azaz kasabasıyla başlatması muhtemel.

Zor duruma düşen Halep’teki isyancılar ise gittikçe umutsuzluğa kapılıyor, lider kadrosunun da tedirginliği artıyor. Muharebe alanında yaşanan yenilgi ve kayıplar, isyancıların hem morallerine hem cephedeki uyumlarına büyük darbe indirdi. Gruplar arasındaki kavgalar ve bölünmüşlük düşünülürse isyancıların moral ve uyumu zaten hiçbir zaman pek sağlam olmamıştı.

Halep’te hâlen faal olan iki büyük isyancı grup var: Müslüman Kardeşler bağlantılı ve Katar destekli Liva El Tevhid ve El Kaide’ye bağlı olan Nusra Cephesi. Hem Halep vilayeti genelinde hem şehir merkezinde çeşitli cephe hatlarının savunması, bu iki grubun omuzlarında.

Halep’teki isyancılar bir kıskacın içinde: Bir taraftan rejim güçleri ilerliyor, bir taraftan İslam Devleti yeniden diriliyor. İslam Devleti’nin Irak’ta yıldırım hızıyla yükselişi, bölgesel ve küresel güçleri tedirgin ederken para, silah ve adam bulmak da gittikçe zorlaşıyor. İsyancılar, savaşın başından bu yana şu nakaratı ısrarla tekrar ediyor: Bize daha çok ve daha gelişkin silah gönderin. Ancak şu aşamada bu tip silahların fark yaratacağı da kesin değil. Ayrıca silahların İslam Devleti’nin eline geçme riski son derece yüksek. Halep’teki isyancılara silah gönderecek ülkelerin fiiliyatta El Kaide’nin resmi Suriye kolunu da silahlandırmış olacağını söylemeye gerek bile yok.

İsyancıların şansı keskin bir şekilde dönmezse rejim, önümüzdeki haftalarda Halep’i muhtemelen kuşatacak. Sonra da Şam’la Humus’ta başarıyla uyguladığı stratejiyi izleyerek şehir içinde mevzilenmeye devam eden isyancılara ateşkes ve anlaşmalar dayatacak.

İslam Devleti ise muhtemelen kuzey ve doğudaki kırsallara girecek, isyancıları oradaki kalelerinde bozguna uğratacak, barbar kanunlarını dayatıp otoritesini kuracak, kendisine karşı her türlü direnişi “temizleyecek” ve böylece Halep isyancılarının sonunu getirecek.

Liva El Tevhid’in iki kalesi Tel Rıfat ve Marea İslam Devleti’nin eline geçerse Liva El Tevhid fiilen bitmiş olur. Nusra Cephesi de ondan daha başarılı olamaz. Zira Nusra Cephesi’nin Deyrizor’da İslam Devleti’ne karşı yaşadığı bir dizi hezimet, örgütün birçok adamını yitirdiği – İD saflarına geçenler dâhil -- ve önemli miktarda mali kaynağını kaybettiği anlamına geliyor. Geriye kalan ufak yerel isyancı gruplar ise İslam Devleti tarafından ya asimile edilecek ya da tümüyle yok edilecek.

Bir zamanların görkemli metropolü Halep’in geriye kalan kederli halkı, tepesinde akbabalar uçuşurken hem kendi akıbetlerini hem de aziz şehirlerinin akıbetini düşünüyor. Kazanan kim olursa olsun, bu şehir asla aynı şehir olmayacak. Halep’i yeniden inşa edip ayağa kaldırmak en az 10 sene alacak, yakıcı toplumsal çatlakların onarılması ise belki bir veya iki nesil sürecek. Ancak Haleplilerin iple çektiği de budur. Yeter ki savaş sona erdirilsin, nasıl olursa olsun ve kim tarafından olursa olsun!

Join hundreds of Middle East professionals with Al-Monitor PRO.

Business and policy professionals use PRO to monitor the regional economy and improve their reports, memos and presentations. Try it for free and cancel anytime.

Free

The Middle East's Best Newsletters

Join over 50,000 readers who access our journalists dedicated newsletters, covering the top political, security, business and tech issues across the region each week.
Delivered straight to your inbox.

Free

What's included:
Our Expertise

Free newsletters available:

  • The Takeaway & Week in Review
  • Middle East Minute (AM)
  • Daily Briefing (PM)
  • Business & Tech Briefing
  • Security Briefing
  • Gulf Briefing
  • Israel Briefing
  • Palestine Briefing
  • Turkey Briefing
  • Iraq Briefing
Expert

Premium Membership

Join the Middle East's most notable experts for premium memos, trend reports, live video Q&A, and intimate in-person events, each detailing exclusive insights on business and geopolitical trends shaping the region.

$25.00 / month
billed annually

Become Member Start with 1-week free trial

We also offer team plans. Please send an email to pro.support@al-monitor.com and we'll onboard your team.

What's included:
Our Expertise AI-driven

Memos - premium analytical writing: actionable insights on markets and geopolitics.

Live Video Q&A - Hear from our top journalists and regional experts.

Special Events - Intimate in-person events with business & political VIPs.

Trend Reports - Deep dive analysis on market updates.

All premium Industry Newsletters - Monitor the Middle East's most important industries. Prioritize your target industries for weekly review:

  • Capital Markets & Private Equity
  • Venture Capital & Startups
  • Green Energy
  • Supply Chain
  • Sustainable Development
  • Leading Edge Technology
  • Oil & Gas
  • Real Estate & Construction
  • Banking

Start your PRO membership today.

Join the Middle East's top business and policy professionals to access exclusive PRO insights today.

Join Al-Monitor PRO Start with 1-week free trial