Ana içeriğe atla

Sınırdan Kürtler ‘cansızsa’ geçer!

Rojavalı Saadet Derviş sınırı geçmek isterken askerler tarafından vuruldu, çocuklarının gözü önünde can verdi. Cesedi yine o sınırdan ‘yasadışı’ olarak iade edildi.
A security checkpoint guarded by Syrian Kurd Asaish officers (R) is seen at Derik in Al-Hasakah October 31, 2012. Iraqi Kurdish President Masoud Barzani warned Kurds in Syria against being sucked into the "fires of discord," urging them to preserve Kurdish unity as tensions between rival factions threaten to spillover into violence. Syria's Kurds see the war ravaging their country as an unprecedented opportunity to gain the kind of freedoms enjoyed by their ethnic kin in neighbouring Iraq, where they live a

Saadet Derviş (Saada Darwich), iki çocuğu ve babası ile birlikte Suriye’nin kuzeyinde Kürtlerin kontrolündeki Rojava bölgesinden Türkiye’ye geçecekti. Kocası birkaç ay önce Türkiye’ye gitmişti. Bu bir nevi Irak-Şam İslam Devleti’nin (IŞİD) saldırı altında tuttuğu bölgeden kaçıştı. 18 Mayıs akşamı Derik bölgesinden Türkiye sınırına yaklaştı. Şırnak'ın Cizre ilçesine bağlı Kuştepe köyü Şabaniye mezrasında Türk askerleri tarafından fark edildiklerinde hepsi birden el sallayıp geçmek istediklerini söylemeye çalıştılar. Buna rağmen Akrep tipi zırhlı araçtan ateş açıldı ve 30 yaşındaki Derviş karnından vuruldu. 6-7 yaşlarında iki çocuğu ve babasının gözleri önünde can verdi. Askerler 2 saat boyunca baba Mithat Derviş’in yerde yatan kızını Türkiye tarafına geçirmesine izin vermedi. Saat 23.00 sularında Mithat Derviş tehditlere aldırmadan cesedi sürükleye sürükleye zırhlı aracın yanına götürdü. Nihayet çağrılan bir ambülansla cenaze Cizre Devlet Hastanesi’ne kaldırıldı. Otopsinin ardından Derviş’in cenazesi, 19 Mayıs’ta İlçe Jandarma Komutanı Binbaşı Hikmet Öz gözetiminde tel örgülerin diğer tarafındaki yakınlarına teslim edildi ve Derik’te toprağa verildi.

Yine 18 Mayıs’ta Rojava’nın Dirbesiye bölgesinden Kızıltepe-Şenyurt’a geçmeye çalışan Haseki doğumlu 14 yaşındaki Ali Özdemir de yine askerlerin açtığı ateş sonucu şakağından vuruldu ve iki gözünü kaybetti. Türkiye’de yaşayan Özdemir 15 gün önce anneannesini görmek için Dirbesiye’ye gitmişti. Sınır bölgesinde akraba ziyaretleri öteden beri mayınlı alanlarda teller aşılarak yapılıyor. Bölge halkının literatüründe bu kaçak geçiş olsa da yasadışı değil!

İki taraftar halk sınıra yürüdü

2011’de Roboski’te 35 Kürt gencinin katledilmesini ayrı tutarsak sınır ihlalinin yargısız infazla cezalandırılması yeni sayılır. Daha önce askerler sınırdan kaçak geçenleri fark ettiklerinde durmalarını ister, kaçmaya çalışırlarsa ayaklarının önüne ataş açarak yakalardı. Kaide bağlantılı Nusra ve İslami Cephe’ye bağlı olanlar dahil silahlı gruplar geri kalan sınırları engelsiz kullanırken Rojava bölgesinde benimsenen infaz politikası haliyle bölge halkını derinden sarstı. Derviş’in öldürülmesini protesto eden Barış ve Demokrasi Partisi (BDP) ve Halkların Demokratik Partisi (HDP) yaklaşık 1500 kişilik bir grupla Cizre’den sınıra yürüdü. Karşı taraftan Suriyeli Kürtlerinde gelmesiyle gösteri tel örgünün iki tarafı gösteriye sahne oldu. HDP Şırnak Milletvekili Faysal Sarıyıldız ve Cizre Belediye Başkanı Leyla İmret de göstericiler arasındaydı. Tel örgülere yaklaşan kalabalığa Jandarma ekipleri tazyikli suyla müdahale edip silah doğrulttu. Gerilim, Sarıyıldız’ın Cizre İlçe Jandarma Komutanı Binbaşı Hikmet Öz ile konuşmasının ardından sona erdi. Sarıyıldız, Öz’e "Niye müdahale etmiyorsunuz, vurulan insanı niye hastaneye götürmüyorsunuz. Bas bas bağırıyor babası” diye çıkışırken komutan da “Biz kardeşiz” yanıtını verdi. Sınırın iki tarafındakiler vedalaşarak ayrıldı.

Sınırı lojistik geçişler için kullanan Kaide ile bağlantılı örgütlere göz yumulurken sivillere ateş açılmasını sorgulayan HDP, ayrıca sorumlularla ilgili soruşturma talep etti. Şırnak Valisi Hasan İpek ise tepkilere şu yanıtı verdi: “Çok üzücü bir olay. Orada bir yanlış anlaşılma oldu. Tam olarak ne olduğunu henüz bilmiyoruz. Askeri savcılık gereken çalışmayı yapıyor. Keşke olmasaydı." Evrensel gazetesine değerlendirmelerde bulunan Diyarbakır Baro Başkanı Tahir Elçi sınır ihlalinin cezasının öldürmek olamayacağını vurgularken İnsan Hakları Derneği Diyarbakır Şube Başkanı Raci Bilici hükümetin Rojava siyasetinin bir parçası olarak sınırdaki askerlere vur emri verildiğini öne sürdü.

16 Nisan’da da Urfa’nın Suruç ilçesi sınırından Türkiye’ye geçmek isteyen 9 Suriyeliden dördü geri kaçmış, 5’i yakalanmıştı. Suriye’ye geri dönenlerden biri Türk askerinin ateşi ateş sonucu yaralanmıştı. Gözaltın alınan 15 yaşındaki Civan Muhammed askerlerce silahın dipçiğiyle dövüldü ve kaldırıldığı Birecik Devlet Hastanesi’nde öldü. Genelkurmay Muhammed’in yaşanan arbedede düşerek başını yere çarpması sonucu öldüğünü savundu. Ancak otopsi raporunda kafa tasarının parçalandığı belirtilirken olayın tanığı olan A. Muhammed, kuzenine dipçikle vurulduğunu anlattı. Onun cesedi de Kobani’ye gönderildi.

Bir taraf yolgeçen hanı…

Kobani’den telefonla Al Monitor’a konuşan Suriyeli gazeteci Barzan İso sınırdaki durumu ve kapalı sınır politikasının Kobani’ye etkisini şöyle anlattı: “Son zamanlarda Türkiye’nin Kürt bölgelerindeki sınır politikası değişti. İki kapıdan (Şenyurt/Dirbesiye ve Kobani/Mürşitpınar) Suriye’ye girişlere izin veriliyor ama Suriye’den Türkiye’ye sadece yaralılar geçebiliyor. Sınırdan kaçak geçişlerde ise hedef gözeterek ateş edilmeye başladı. Bu bir caydırma politikası sanki. Kürtlerin Türkiye’ye geçmesi kesinlikle istenmiyor. Hâlbuki daha önce PYD temsilcileriyle yapılan görüşmelerde sınırın ticari geçişlere de açılması gerekiyordu. Kobani Kantonu, IŞİD tarafından kuşatılmış durumda. Elektrik yok, sular kesik, insanlar kuyulardan su içiyor, kolera tehlikesi baş gösterdi. Diğer tarafta IŞİD olduğu için bölge halkının ihtiyaçlarını giderebileceği tek yer Türkiye. Düşünün tavuk bile kalmadı. Türkiye’nin sınırı kapatması ‘Gidin IŞİD’a teslim olun’ anlamına geliyor. İslamcı örgütlerin kontrolündeki sınırlardan ise her türlü şey geçiyor. Halep’te yağmalanan fabrikalar bile TIR’larla taşınıyor ve buna göz yumuluyor.”

Saadet Derviş, Ali Özdemir ve Civan Muhammed Türkiye’nin Rojava’yı cezalandırmaya yönelik sınır politikasının en bariz kurbanları. Derviş yürüyerek geldiği sınırdan cansız bedeniyle döndü. Devlet, onu normal sınır kapısından değil, izinsiz geçmeye kalkıştığı için öldürüldüğü tel örgülerin üzerinden yani yasadışı yoldan iade etti. Bunun anlamı; sınırdan militan, silah, ‘ganimet’ ve çalıntı mal dahil her şey geçer ama Rojavalı kadın iki çocuğuyla geçemez; geçerse de cesediyle döner. Durum budur. 

Join hundreds of Middle East professionals with Al-Monitor PRO.

Business and policy professionals use PRO to monitor the regional economy and improve their reports, memos and presentations. Try it for free and cancel anytime.

Free

The Middle East's Best Newsletters

Join over 50,000 readers who access our journalists dedicated newsletters, covering the top political, security, business and tech issues across the region each week.
Delivered straight to your inbox.

Free

What's included:
Our Expertise

Free newsletters available:

  • The Takeaway & Week in Review
  • Middle East Minute (AM)
  • Daily Briefing (PM)
  • Business & Tech Briefing
  • Security Briefing
  • Gulf Briefing
  • Israel Briefing
  • Palestine Briefing
  • Turkey Briefing
  • Iraq Briefing
Expert

Premium Membership

Join the Middle East's most notable experts for premium memos, trend reports, live video Q&A, and intimate in-person events, each detailing exclusive insights on business and geopolitical trends shaping the region.

$25.00 / month
billed annually

Become Member Start with 1-week free trial

We also offer team plans. Please send an email to pro.support@al-monitor.com and we'll onboard your team.

What's included:
Our Expertise AI-driven

Memos - premium analytical writing: actionable insights on markets and geopolitics.

Live Video Q&A - Hear from our top journalists and regional experts.

Special Events - Intimate in-person events with business & political VIPs.

Trend Reports - Deep dive analysis on market updates.

All premium Industry Newsletters - Monitor the Middle East's most important industries. Prioritize your target industries for weekly review:

  • Capital Markets & Private Equity
  • Venture Capital & Startups
  • Green Energy
  • Supply Chain
  • Sustainable Development
  • Leading Edge Technology
  • Oil & Gas
  • Real Estate & Construction
  • Banking

Start your PRO membership today.

Join the Middle East's top business and policy professionals to access exclusive PRO insights today.

Join Al-Monitor PRO Start with 1-week free trial