İsrail'in Nabzı

Hamas Gazze’yi niçin Abbas’a vermek istiyor?

By
p
Article Summary
Hamas'ın Gazze Şeridi’ndeki lideri Yahya Senvar Hamas’ın Gazze’nin yönetiminde başarısız olduğunu kabul etti. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

Hamas’ın Gazze’deki lideri Yahya Senvar’ın 20 Aralık’ta yaptığı açıklama, El Fetih yönetiminin 10 yıldır beklediği bir açıklamaydı. Senvar, Gazze Şeridi’nde sivil savunma gruplarının temsilcileriyle yaptığı görüşmede Gazze’nin idaresini bırakma yönünde stratejik bir karar aldıklarını duyurdu. Filistin halkının bölünmüşlüğüne değinen Senvar “Bu hem bir ulus hem bir kurtuluş hareketi olarak hepimize zarar veriyor” dedi. Dahası bugüne dek kimsenin söylemeye cesaret edemediği bir şeyi de telaffuz etti: Filistin Yönetimi ile Hamas arasındaki çatlak bir direniş hareketi olarak Hamas’a zarar veriyordu.

Gazzeli bir El Fetih kaynağına göre Senvar’ın sözleri Filistin Yönetimi için sürpriz oldu. Al-Monitor’a konuşan kaynağa göre genel kanı, Senvar’ın bu açıklamayı sırf Filistin uzlaşı anlaşmasını ilerletmek adına yapmadığı, Hamas’ın bir koltukta iki karpuz taşıyamayacağını idrak ettiği yönünde.

Filistin Yönetimi, 2007’de Hamas’ın silahlı kanadı tarafından düzenlenen darbeyle Gazze’den aşağılayıcı bir şekilde atıldı. El Fetih liderleri, o günden beri Hamas’ın bir gün Gazze’nin idaresini geri alsın diye Filistin Yönetimi’ne yalvaracağına inanıyordu. Nitekim Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas en yakın danışmanlarını dinleyerek Gazze’den elini ayağını çekmeye karar verdiğinde bu stratejiyi benimsemiş oldu. Buna göre ekonomik baskı Hamas’a ikili bir oyun oynayamayacağını öğretecekti. Yani Hamas bir yandan İsrail’le çatışırken bir yandan da İsrail’in ticari mal ve hammadde girişine izin vermesini isteyemeyecekti.

Hamas yönetiminin bu temel çelişkiyi görmesi, binlerce Filistinlinin canına mâl olan ve Gazze’yi ekonomik yıkıma sürükleyen vahim bir hata yaptığını kabul etmesi 10 yıl sürdü. Gelinen noktada Gazze’de pek çok insan ancak BM Filistin Yardım Ajansı’nın desteğiyle hayatını sürdürebiliyor, bu yardımlar sayesinde açlıktan kurtuluyor.

Bugün, darbeden 10 yıl sonra – ki bu süre Gazzelilere sonsuzluk gibi gelmiştir – Senvar samimi bir itirafta bulunuyor ve aslında şunu demiş oluyor: “Hata yaptık. İki milyon insanı yönetecek kapasiteye ve imkânlara sahip değiliz ve haddimizi bilmediğimiz için bu insanları sefalet, açlık ve umutsuzluğa sürükledik.”

Senvar’ın açıklamasıyla ilgili üç hususun altını çizmek gerekir. İlk olarak Hamas yönetimi ile Şura Konseyi dâhil Hamas’a bağlı kurumlar, Gazze’de yönetimden vazgeçme kararını stratejik bir hamle olarak görüyor. Dolayısıyla sadece siyasi kanadın değil silahlı kanadın da hizaya gelmesi gerekiyor.

Hamas Gazze’deki yönetimi elinde tutmak için temel bazı ilkelerinden taviz vermek zorunda kaldı. Örneğin İsmail Haniye geçtiğimiz günlerde yeni bir intifada çağrısı yaparken silahlı kanat Hamas’ın “başı belaya gireceği” için Selefi militanların İsrail’e roket atışlarını engelledi. Bu gibi hareketler nedeniyle Gazze’deki diğer gruplar Hamas’a kafa tutarak Hamas’ın yönünü kaybettiğini iddia ediyor.

Gazze’deki yönetimin başarısızlığı Hamas’ın Batı Şeria’daki hedeflerini ve bu yönde atacağı adımları da etkileyecek. Hamas Gazze’de başarısız olduysa coğrafi ve beşeri açıdan çok daha karmaşık olan Batı Şeria’yı “fethetmeyi” hangi yüzle isteyebilir?

Senvar'ın samimi ve çarpıcı sözleri Abbas’a yönelikti. Senvar’a göre Abbas, ABD Başkanı Donald Trump’ın 6 Aralık’taki Kudüs açıklamasından doğru sonuçları çıkarmalı ve Hamas-El Fetih uzlaşısını ileriye taşımalıydı. Senvar bu sözlerinden bir gün sonra basına yaptığı açıklamada da açık sözlü konuştu: “Uzlaşının çökmekte olduğunu görmeyenler kördür.” Ancak uzlaşıyı alkışlamadan önce tarafların aşması gereken engelleri görmeyenler de kör olsa gerek.

Uzlaşı mutabakatının imzalandığı andan itibaren Gazze’deki güvenlik güçlerinin kontrolü iki taraf arasında temel anlaşmazlık konusu oldu. Silahlı kanattan vazgeçmek Hamas için teslimiyet ve intihar anlamına geliyor. Abbas için ise bu tartışmaya açık bir koşul değil.

Peki, Senvar ve diğer Hamas liderleri bu anlaşmazlığa rağmen Abbas’ı ikna edebileceklerine mi inanıyorlar? Görünen o ki evet. Al-Monitor’a konuşan bir Hamas kaynağına göre Hamas, Gazze’deki silahlı birimler konusunda Filistin Yönetimi’ne durumu bir gecede değiştirmenin imkânsız olduğunu, sürecin kademeli ilerlemesi gerektiğini söyledi. Başka bir deyişle bölünmüşlüğün sona erdiği, Gazze’de sivil idarenin Filistin Yönetimi ile Başkan’a geçtiği konusunda anlaşmaya varılmalı; bu arada da Başkan’ın emrinde olacak tek bir Filistin ordusu kurmak için taraflar arasında güven oluşturulmalı.

Hamas’ın kafasında şu an şöyle bir düşünce var: Gazze Şeridi’nde iç güvenlikten sorumlu polis güçleri Filistin Yönetimi’nin emrine girecek, İzzeddin El Kassam Tugayları ise ayrı bir örgüt olarak Hamas’a bağlı kalacak. El Fetih’in Tanzim birimleri ve İslami Cihat’ın Kudüs Tugayları gibi Hamas da bir “direniş silahı” olarak kendi silahlı kanadını sürdürecek.

Bu da bizi başladığımız noktaya geri getiriyor. Abbas’ın Hamas’ın bu “cimri” önerisini kabul edeceği kuşkulu. Ancak El Fetih Senvar’ın açıklamalarını kendi adına başarı olarak görebilir ve Hamas’a “Biz size demiştik” diyebilir.

Bu bölümlerde bulundu: Palestinian reconciliation

Shlomi Eldar Al-Monitor'un İsrail'in Nabzı bölümünün yazarlarındandır. Son yirmi yıldır İsrail'in Kanal 1 ve Kanal 10 televizyonları için Filistin Yönetimi’ni, bilhassa da Gazze Şeridi'ni takip eden Eldar, Hamas'ın doğuş ve yükselişini yakından izlemiştir. Eldar, 2007'de İsrail'in en saygın medya ödülü Sokolov Ödülü'ne layık görülmüştür.

x

Cookies help us deliver our services. By using them you accept our use of cookies. Learn more... X