Türk ordusu 18 Nisan’dan beri PKK’ye karşı Pençe-Kilit Operasyonu’nu sürdürürken Irak Meclisi’nde Türkiye’ye sınırdan 30 kilometre içeriye kadar operasyon yapma izni veren gizli bir anlaşmanın olup olmadığı tartışması çıktı. 

Bir anlaşmanın olup olmadığından bağımsız olarak Türkiye bir süreden beri Irak ile Suriye’nin kuzey şeridini birlikte alan bir yaklaşımla hareket ediyor. Hem Suriye hem Irak’taki askeri operasyonlara dayanak olarak bazı ikili anlaşmalara ya da protokollere atıf yapılsa da esasen Türkiye epey zamandır “meşru müdafaa hakkı” dışında bir argümana ihtiyaç duymuyor.

Türkiye Fırat Kalkanı harekâtı ile İslam Devleti’nin elindeki Cerablus-El Bab hattına girdiğinden beri hem Kürt güçlerinin kontrolünü bitirme hem desteklediği Özgür Suriye Ordusu/Suriye Milli Ordusu’na hâkimiyet alanı açma hem de sığınmacıların geri döndürüleceği alanlar oluşturma saikiyle güvenli bölge senaryosunun peşinden gitti. Sonuç itibariyle 30-40 kilometre derinliklerde M-4 yolunun fiili bir sınıra dönüştüğü tampon ve adacıklar oluştu. Fırat Kalkanı ve Zeytin Dalı harekâtlarıyla Fırat’ın batısında oluşan kontrol şeridini Fırat’ın doğusunda Dicle’ye kadar uzatma planı, 2019’da Barış Pınarı Harekatı ile Tel Abyad (Grê Sipî) ve Ras’ul Ayn (Serê Kaniyê) ile sınırlı kaldı. Fakat geçen ekimde olduğu gibi Rusya’nın Ukrayna’da meşgul olmasını fırsat bilerek Suriye Demokratik Güçleri ile kesişme noktalarına yönelik saldırıların artması “güvenli bölge” planını tamamlama ısrarına işaret ediyor. 

Türkiye’nin 1998 Adana Mutabakatı ile teröre karşı kendinde gördüğü 5 kilometre derinlikte sıcak takip hakkını 30 kilometrede operasyonel kalma seçeneğine çevirmeyi Şam’la normalleşmenin ön koşulu olarak öne sürdüğü de iddia ediliyor. Ankara, Ukrayna krizinin gölgesinde Suriye’ye giden Rus uçaklarına Türk hava sahasını kapattı. Bu önlem Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın kafasındaki haritanın olabilirliğini artırmak için hem Şam üzerinde baskı yaratma hem de Moskova’dan yeşil ışık alma kozu olarak ele alınabilir.