Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan 24 Mart’ta Brüksel’de aile fotoğrafına iştirak ettikten sonra şahsen katılmayıp koltuğunu Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu’na bıraktığı NATO liderler zirvesinden beklentilerini yükselterek döndü.
NATO’nun yeniden dirilişine sebep olan Ukrayna savaşı, Erdoğan’ın Batılı müttefikler arasında yaşadığı diplomatik tecridi nispeten kırdı. Ukrayna gündemiyle toplanan zirvede Erdoğan Fransa, İngiltere, İtalya, İspanya ve Estonya liderleriyle ikili görüşmeler yaparken konuyu Türk savunma sanayiine uygulanan doğrudan ya da dolaylı yaptırımlara getirdi. Erdoğan, Bayraktar TB2 silahlı insansız hava araçlarının (SİHA) Ukrayna’daki rolüne atıf yaparak “Türk savunma sanayinin başarıları ortadayken bu alanda karşılaştığımız engellemelerin hiçbir makul gerekçesi olamaz. Bizzat bazı müttefiklerimiz tarafından konan kısıtlamaların artık kaldırılması ortak menfaatimizedir. Müttefikler arasında gizli-açık ambargoların gündeme dahi gelmemesi gerekir. Beklentilerimizi liderlerle açıkça paylaştım" dedi. Erdoğan’ın mesajının muhatapları az değil.
ABD, Rus S-400 savunma sistemlerinin alınması nedeniyle Türkiye’yi F-35 programından çıkarmıştı. ABD’nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Yasası (CAATSA) çerçevesinde Türkiye’ye silah satışı fiilen durduruldu. Karabağ savaşından sonra Bayraktarlarda kullanılan olası ekipmanlarla da mercek altına alındı. Türkiye’nin elindeki F-16 filosunun modernizasyonu ve yenilerinin alımını öngören paket de Kongre engeline takıldı. ABD, Türkiye’nin İSTİF sınıfı fırkateynlerde kullanmayı planladığı Mk41 dikey atım sistemi (VLS) ile ADA sınıfı korvetlerde kullanacağı RAM yakın hava savunma füzelerinin satışına onay vermedi. Türkiye’nin Pakistan’a 30 adet T129 ATAK helikopteri satmak için 2018’de imzaladığı anlaşma ABD'den izin çıkmayınca suya düştü. Amerikan-İngiltere ortak yapımı motor kullanılan ATAK helikopterinin Filipinler’e satışına ise yeşil ışık yakıldı. Altı helikopterden ikisi bu ay teslim edildi.
Erdoğan’ın gurur meselesi yaptığı Bayraktarları hedefleyen yaptırım kararlarına Kanada da eşlik etti. Karabağ savaşının ardından Bayraktar TB2’de kullanılan Rotax motorları ve kamera optiklerinin satışı yasaklandı. Ayrıca İspanya, Hollanda, İsveç, Finlandiya, Norveç ve Çek Cumhuriyeti 2019’dan itibaren Türkiye’nin Suriye’deki askeri operasyonları nedeniyle tam silah ambargosuna gitti. Fransa birçok savunma ve havacılık alt sisteminin temininde ambargo uygularken, İtalya ve İngiltere bazı savunma ürünleri için zorluk çıkarıyor. Almanya ise Leopard II tanklarını revizyon programını durdurup yeni nesil muharebe tankları ve obüs bataryaları için motor satışına da bürokratik engeller çıkardı. Ayrıca Fransız-İtalyan konsorsiyumu EuroSam’ın geliştirdiği SAMP/T hava savunma sistemlerinin yeni versiyonlarını birlikte üretmek üzere Türkiye ile 2017’de başlatılan çalışma da 2019’da Barış Pınarı Harekâtı üzerine askıya alındı.
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.