KİEV — Türkiye’nin ABD’yle ilişkileri sallantıda ve bunun başlıca sebebi, Ankara’nın geçen yıl Rusya’dan aldığı ve Washington’un NATO güvenliğine tehdit olarak gördüğü S-400 füzelerinden vazgeçmemesi. Ancak Ukrayna konusuna gelince Ankara ve Washington Moskova’ya karşı tam bir uyum içinde. Bunun son göstergesi, Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski’nin Türk mevkidaşı Recep Tayyip Erdoğan’la 10 Nisan’da İstanbul’da yaptığı görüşmenin sonuçları oldu.

İki liderin imzaladığı 20 maddelik bildiri, Türkiye’nin tutumu konusunda hiçbir soru işareti bırakmadı. Bildiride, Müslüman Tatarların yurdu ve eski bir Osmanlı toprağı olan Kırım’ın “Rusya Federasyonu tarafından hukuka aykırı ve gayrimeşru ilhakına” son verilmesi ve Rus destekli ayrılıkçıların hüküm sürdüğü doğu Ukrayna’daki Donbas bölgesinin “işgalden kurtarılması” gerektiği vurgulandı. Türkiye ayrıca “Ukrayna’nın NATO üyelik perspektifine, özellikle Üyelik Eylem Planı’nı yakın zamanda alma niyetine” destek verdiğini teyit etti.

Türkiye’nin destek beyanı kritik bir zamanda geliyor. Rusya son bir aydır Ukrayna sınırına asker, tank ve ağır toplar yığıyor. Bu, Rusya’nın 2014’te Rus yanlısı Ukraynalı güçler üzerinden Donbas’ta gerçekleştirdiği saldırıdan sonra yaptığı en büyük askeri yığınak. Sınırdaki hareketlilik Washington’da ve Brüksel’deki NATO karargâhında alarm zillerini çaldırırken, Batılı liderler Rusların niyetini tartmaya çalışıyor. Rusya yeni bir saldırı başlatıp Ukrayna’dan yeni bir toprak parçası mı kopartacak? Yoksa Donald Trump’a göre Rusya’ya karşı daha sert bir tutum benimseyen Joe Biden yönetiminin kararlılığını mı test ediyor? Ya da 2019’da iktidara geldiğinden beri Rus nüfuzunu geri püskürtmeye çalışan, Moskova’ya yakın oligarklara yaptırım uygulayan, Moskova yanlısı haber kanallarını kapatan Zelenski’ye gözdağı mı vermek istiyor? Tüm bunlar, çatışma ortamını canlı tutarak Ukrayna’nın NATO üyeliğini engellemeye dönük bir taktik olabilir mi? NATO ilkelerine göre çatışma hâlinde olan ülkeler ittifaka üye olamaz. 

Rusya’nın Ukrayna’yı işgal edeceğine inananlar çok fazla olmasa da işgal tehdidi Kiev üzerinde baskı oluşturuyor. Soğuktan bunalan Ruslar için yemyeşil, ılıman bir tatil bölgesi olan Kırım’ın ilhakından farklı olarak savaşın yıkımına uğrayan Donbas’ı almak, Rusya içinde fazla destek görmeyeceği gibi Batı’yı da yeni yaptırımlar uygulamaya sevk eder. Yine de Batılı diplomatlar askeri müdahale ihtimalinin dışlanamayacağını ve ciddiye alınması gerektiğini söylüyorlar.