Koronavirüs salgınından küresel ekonomi büyük zarar görürken salgından ilk ve en ağır darbeyi havacılık sektörünün aldığını tahmin etmek zor değil. Virüsün yayılmasını önlemek için uçuş yasakları getiren devletler, havayolu şirketleri ile hava meydanı işletmelerinin milyarlarca dolar zararına yol açacak yasak kararını almakta hiç tereddüt etmediler. Salgını önlemek adına atılan bu adımlar, geride telafisi zor ticari kayıplar yarattı. Her geçen gün de zarar büyüyor.
Türkiye ekonomisinin son 20 yılının yükselen yıldız sektörü havacılık da bu büyük türbülanstan elbette nasibini aldı ve sektör kelimenin tam anlamıyla yere çakıldı. Henüz zarar-ziyan tespiti bile yapılmış değil. Büyük zarar yazanlar sadece havayolu şirketleri değil, aynı zamanda çoğu kamu-özel işbirliği ile işletilen hava meydanlarının işletmecileri. Hele ki Türkiye’de yapımı büyük tartışmalara yol açan İstanbul Havalimanı’nın iddiaları ve hedefleri pandemi karşısında tuzla buz olmuş hâlde. Bu havalimanının işletmeciliğini üstlenmiş firmanın nasıl ayakta kalacağı bir büyük soru.
COVID-19’dan öncelikle hasar gören küresel havacılık sektörünün tahmini zararı her hafta yenileniyor. Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği’nin (IATA) 14 Nisan 2020 tarihinde yayımladığı rapora göre, eğer bu yıl toplam üç ay uçulmaz ise, havayolu şirketleri 2019 yolcu gelirlerinin yüzde 55’ine karşılık gelen 314 milyar dolar kayba uğrayacak. Dünya genelinde yaklaşık 65,5 milyon insanın seyahat ve turizm sektörleri de dâhil olmak üzere havacılık endüstrisinden geçimini sağladığını ve bunların içinde 2.7 milyon kişinin havayollarında çalıştığını belirten IATA, seyahat kısıtlamalarının üç ay sürmesi hâlinde havacılık ve ilgili sektörlerde 25 milyon kişinin işsiz kalma riski altında olduğunu söylüyor. Asya Pasifik'te 11,2 milyon, Avrupa'da 5.6 milyon, Latin Amerika'da 2,9 milyon, Kuzey Amerika'da 2 milyon, Afrika'da 2 milyon ve Orta Doğu'da 900 bin kişi işini kaybetme tehlikesi ile karşı karşıya.
Havacılıktaki “çakılma”yı onarmak için devletler belli önlem paketleri açıklıyorlar. Doğrudan finansal destek, kredi garantileri, tahvil alımları, vergi muafiyeti gibi destekler yağdırılıyor ama yine de birçok ülkenin ulusal havayollarını kamulaştırmak zorunda kalacağı ihtimali gündemde.
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.