Son yıllarda Kudüs’ü gezenlerin kentin doğusundaki Filistinli mahallelerinde artan sayıda ay yıldızlı Türk bayraklarına rastlaması şaşırtıcı olmaz. Bayraklar, Türk hükümetinin Kudüs’teki etkinliğini artırmak için sarf ettiği yoğun gayretlerin gözle görülür tezahürü. Basına yansıyan haberler, Türkiye’nin Kudüs’te kapsamlı faaliyetler yürüttüğünü ortaya koyuyor. Bunlar, ev onarımı ve cami restorasyonundan aşçılık atölyeleri ve Türkçe kursları dahil Doğu Kudüs halkına Türk kültürünü tanıtan etkinliklere kadar uzanıyor. Ben Caspit’in Temmuz 2018’de aktardığı gibi bu gayretler, El Aksa Cami’yle ilgili konulara artan bir ilgiyi de içeriyor.
Kudüs’teki Türk faaliyetlerinde üç kuruluş öne çıkıyor: Ankara’nın uluslararası insani yardım kuruluşu olan Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı (TİKA) ile Mirasımız ve Sadakataşı dernekleri. Ancak İsrail Kudüs’teki Türk etkinliğine artık son vereceğini söylüyor. Dışişleri Bakanı Yisrael Katz 6 Ekim’de bu faaliyetleri durdurmaya yönelik çalışma yapılması için talimat verdi. Bakanlığın planı kapsamında Kudüs’teki TİKA sorumlusunun diplomatik statüsünün kaldırılması, İsrail’deki varlığının fiilen yasadışı hâle getirilmesi gündemde.
Konuyla ilgili sert bir açıklama yapan Dışişleri Bakanlığı, “Osmanlı İmparatorluğu devri kapanmıştır. Türkiye’nin Kudüs’te bulunmak için hiçbir sebebi yoktur. Erdoğan’ın Kudüs’ün tüm Müslümanlara ait olduğu yönündeki açıklamaları tamamen mesnetsiz ve gülünçtür. İsrail Kudüs’te egemenlik sahibidir ve tüm dinlerin ibadet özgürlüğünü sağlamaktadır. Hiç kimsenin bu egemenliği sekteye uğratmasına müsaade etmeyeceğiz” dedi.
Hükümete bu konuda baskı yapanların başında, Kudüs’teki Türk faaliyetlerini yakından izleyen Lach Yerushalayim isimli kuruluşun başkanı Maor Tzemach geliyor. Al-Monitor’un sorularını yanıtlayan Tzemach şöyle konuştu: “Türkiye’nin burada İslami dava faaliyetleri var. Doğu Kudüs’ü gezenler, bir Türk şehrinde gezdiklerini sanabilirler. Çok sayıda bayrak, çıkartma, levha var. Türk varlığı son derece aşikâr. Yardım faaliyetleri de buna dâhil. Kış aylarında ısıtıcı, kalın giysiler ve gıda kuponları dağıtıyorlar. Geçtiğimiz Ramazan’da Eski Kudüs’teki tüm işyerlerine 100’er dolar verdiler. Eğitim sistemine karışıyor, binaları onarıyor ve [Türkiye’den El Aksa Cami’ne] indirimli, hatta bedava geziler düzenliyorlar. Sahada olan biri olarak bu faaliyetlerin kapsamına her seferinde şaşırıyorum.”
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.