HASANKEYF -- Son yıllarda inşaat çalışmalarının eksik olmadığı Hasankeyf’te pazar günü olmasına rağmen iş makinalarının sesi yükseliyor. Yıllardır süren tepkiler, protestolar, hukuki girişimler 12 bin yıllık geçmişe sahip antik kentin kaderini değiştirmedi. Artık sular altında kalacağı kesinleşen Hasankeyf’i önce diriler, şimdi de ölüler terk ediyor. İş makinaları bu kez mezarları nakletmek için çalışıyor.

Hasankeyf’in serin bir sonbahar günü son nefesini vermesine giden süreç 1960'ların sonunda sıcak bir yaz günü başladı. Hasankeyf yolunda katır sırtında bir grup insan belirdi. Bu insanların gelişiyle ilk önce kimse ilgilenmedi. Oraya sık sık gelen turistlerden oldukları zannedildi. Ancak halk yanılıyordu. Gelenler Hasankeyf'in binlerce yıllık tarihinin sonunu getirecekti. Dicle nehri üzerinde bir baraj kurulması planlanıyordu ve gelenlerde su kotunu ölçecek mühendislerdi. Yıllardır ilçeye hayat veren Dicle bu kez kentin hayatını söndürecekti. Katır sırtında gelen mühendisler su kotunu ölçerek gittiler. 20 Eylül 1980'de son karar verildi; bölgeye Ilısu Barajı yapılacaktı. Barajın göl suları ilçeyi tamamen yutacaktı. İlçeyle birlikte binyıllarca burada hüküm süren uygarlıkların izleri de yok olacaktı.

Yaklaşık 70 yıl önce hazırlanan ve ilk adımı 1960’larda atılan ancak bir türlü hayata geçirilemeyen karar çok tartışıldı. Tüm çabalara rağmen geri adım atılmadı. 1997'de yapılan ihaleyle sona doğru bir adım daha atılmış oldu. Ancak İngiliz hükümetinin Ilısu Barajı'nın inşası için Türkiye'ye vermeyi planladığı krediyi bir dizi şarta bağlaması ve talepleri içeren bir liste hazırlaması, o dönem Hasankeyflileri biraz olsun umutlandırdı. Bu umut havası barajın temelinin atıldığı 2006 yılına kadar sürdü. Tarihin derinliklerinden gelen Hasankeyf’in suların derinliklerine gömülecekti.  Bir süre önce su tutulmaya başlanmasıyla artık geri dönülmez bir yola girilmişti.

Biz yine mezarlığa dönelim. İş makinaları sahibi olan mezarları tek tek açmaya başlıyor. Mezara inen iki kişi kemikleri özenle tabutun içindeki kefene sarıyor. İnşaat işçileri olmalarına rağmen, kemiklerin yerlerini ezbere biliyorlar. Kemiklerin hepsi çıkarıldıktan sonra tabut kapatılıp yeni yerine doğru yola çıkıyor.