ABD İran’ın Akdeniz koridorunu çökertecek mi?
ABD’yle İran arasında gerilim yükselirken İran, Akdeniz’e uzanan bir koridor açma planında kritik önem taşıyan Suriye-Irak sınırındaki El Bukemal sınır kapısının açılması için bastırıyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
ABD ile İran arasındaki gerilim özellikle Körfez bölgesinde tırmanırken, İran’ın başlıca önceliklerinden biri başka bir noktada. Suriye’yle Irak arasında İran kontrolündeki tek sınır kapısı olan El Bukemal’i emniyete alıp yeniden açmaya çalışan İran, bu adımla Doğu Akdeniz’deki nüfuzunu pekiştirmeyi ve ABD yaptırımlarının etkisini hafifletmeyi amaçlıyor. İran’ın bunu başarıp başaramayacağı, Donald Trump yönetiminin nasıl tepki vereceği merak konusu.
23 Nisan’da, Şam yakınlarındaki Seyyide Zeynep Türbesi’ne giden Iraklı grubu taşıyan iki otobüs El Bukemal kapısından geçiş yaptı. 2012’den bu yana ilk kez gerçekleşen bu geçiş, kapının yakın zamanda iş ve seyahat amaçlı geçişler için açılabileceğinin işareti oldu. Ebu Kemal olarak da bilinen El Bukemal kenti, Suriye’nin doğusundaki Deyrizor vilayetinde Fırat Nehri kıyısında yer alıyor. Irak’ın Anbar vilayetindeki Kaim’e açılan sınır kapısı, Irak makamlarına göre altı ay içinde açılabilir.
El Bukemal stratejik konumu nedeniyle tarih boyunca yabancı güçlerin ilgi odağı oldu. 17. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu’nun sancak merkezlerinden biri olan kent, Fransa’nın Deyrizor’u işgal ettiği 1921 yılında büyük bir garnizona ev sahipliği yaptı. ABD’nin 2003’te Irak’ı işgal etmesi üzerine ise Iraklı isyancıların geçiş noktası haline geldi ve Ekim 2008’de Irak’taki ABD güçlerinin saldırısına hedef oldu.
Bugün ise İran’ın, Tahran, Bağdat, Şam ve Beyrut’u bağlayarak Akdeniz’e inmek için oluşturmak istediği koridorda El Bukemal önemli bir geçit haline gelebilir. Kısa vadede böyle bir koridor, ticaretini artırmak ve ABD yaptırımlarının ekonomik etkisini azaltmak isteyen İran için kritik bir kazanım olacak. El Bukemal kapısının açılması, Tahran’la Şam arasındaki hava güzergâhından doğan maliyeti azaltacak, Beyrut Refik Hariri Uluslararası Havalimanı ve İran’ın doğu Suriye sınırında kullandığı gayri resmi geçiş noktalarına ilaveten yeni bir imkan sunacak.
