Arap dünyasındaki iç savaşlar birbirlerine benzemiyor. Libya’da beş yıldır süren iç savaşta, Yemen ve Suriye’deki mezhepsel savaşlarda olduğu gibi büyük katliamlar ve açlık yaşanmadı. Bu savaşın alışılmadık özellikleri olduğu ortada: Düşük ölü sayısı, yüksek silah dağılımı, her ikisi egemenlik iddiasında olan ama gerçekte bunu uygulayamayan iki hükümet, savaşan güçlerin aşırı parçalanmışlığı ve savaşan tüm taraflara para veren bir merkez bankası.

Askeri açıdan bakıldığında Libya’daki savaşın belirleyici özelliği toprakların ele geçirilme şekli. Özellikle cihatçılarla yaşanan uzatmalı çatışmalarda toprakların el değiştirmesi yavaş ve yıkıcı bir şekilde oldu. Buna karşılık, büyük toprak kazanımları ve kayıpları çoğunlukla belli grupların satın alınarak saf değiştirmesi ya da taraflardan birinin teknik teçhizatını bir otoyola sürüp karşı tarafın tek bir kurşun atmadan kaçmasıyla gerçekleşti. Tüm bunlar, aktörlerden birinin şu an yapmaya çalıştığı gibi iç savaşı askeri güçle çözme ihtimali açısından ne anlama geliyor?

4 Nisan’da Feldmareşal Halife Hefter’in başında bulunduğu Libya Ulusal Ordusu (LUO), yıllardır öne sürdüğü gibi Trablus’u zorla ele geçireceğini duyurdu. Bu aniden olan bir şey değildi. Bu, aslında Hefter’in kısa vadede Bingazi’yi cihatçılardan temizleme, uzun vadede de ülkenin tamamını ele geçirme hedefiyle başlattığı Haysiyet Harekâtı’nın beş yılın ardından ulaştığı aşama. Bu açıklama iç savaşta esaslı bir değişikliği mi yoksa doğal bir sonucu mi ifade ediyor? Hefter zaferin eşiğinde mi?

Bu makalenin yayına girdiği saatlerde bütün ülke nefesini tutmuş, Trablus’u içine alacak gerçek bir sıcak savaşın başlamasından korkuyordu. İç savaşta yeni ve kanlı bir evreye girilmesi, siyasi çözüm beklentisini de çökertecek. 10 gün sonrası için planlanan Ulusal Konferans’ta siyasi anlaşmanın sonuçlandırılması ve “Libya halkı” tarafından benimsenmesi bekleniyordu. 11 yıldır Libya’da ve Libya üzerinde çalışan biri olarak yepyeni bir sürecin başlangıcına değil, uzun ve sürüncemeli bir sürecin farklı bir tezahürüne şahitlik ettiğimizi düşünüyorum.