Suriye’nin yeniden inşası: Rus şirketleri niçin temkinli?

Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Verşinin 24 Mart’ta Moskova’da BM Kalkınma Programı’nın (UNDP) Avrupa bölge direktörü Mirjana Spoljaric Egger ve Suriye direktörü David Akopyan ile görüştü. Rusya Dışişleri Bakanlığı’na göre “Suriye’deki UNDP temsilcileri, yeniden inşa sürecinin ilk safhasında gelinen nokta ve Rusya’nın maddi katkısıyla meskûn bölgeler ve altyapının onarımına yönelik projelerin sonuçları hakkında bilgi verdiler.”

Eylül 2018’de düzenlenen 60. Şam Uluslararası Fuarı’na Rus şirketler yoğun katılım göstermişti. Fuarda Rusya ile Suriye arasında ekonomik işbirliğine ilişkin bir yol haritası benimsendi. Sanayi, enerji, ulaşım, sağlık ve inşaat alanındaki öncelikli projeler, Rusya-Suriye Ticari, Ekonomik, Bilimsel ve Teknik İşbirliği Komisyonu’nun Aralık 2018’de Şam’da yapılan 11. toplantısında da ele alındı. Tüm bu gelişmeler, Rus şirketlerinin Suriye’deki yeniden inşa sürecine katılımıyla ilgili hukuki sorunlar dâhil pratiğe ilişkin bir dizi sorunu gündeme getirdi.

Suriye bağımsızlığını kazandığından beri devletin ekonomideki geleneksel hâkimiyetine rağmen “infitah” diye bilinen açılım dönemleri de yaşadı. Örneğin 1946-1963 döneminde sermayenin serbest dolaşımı sağlandı, Hafız Esad yönetimindeki 1970-2000 döneminde rejime sadık özel teşebbüsler desteklendi, Beşar Esad da cumhurbaşkanlığının ilk yıllarında serbestleşme ve özelleştirme politikaları uyguladı. Dolayısıyla Suriyeli girişimci ve sanayiciler hem içeride hem dışarıda özel ticaret hukukunun kurallarına göre iş yapmaya alışkın.

Öte yandan Suriyeli girişimciler, özellikle de küçük ve orta ölçekli olanlar pek çok sorundan mustarip oldular: Aşırı bürokrasi, yolsuzluk, tescil ve ruhsat işlemlerinde karmaşık yasal düzenlemeler, “gölge” iş gruplarının hâkimiyeti ve halk arasında “evlad el sulta” yani “iktidarın evlatları” diye bilinen hükümet bağlantılı işadamlarının tehdit ve baskınları.