Türkiye’de tüketim çılgınlığının sembol mekânları haline gelen alışveriş merkezleri (AVM) yükselen kur ve düşen satışların etkisiyle zor günler geçiriyor. Yıllardır ithal ve lüks ürünlerin tüketimini körükleyen AVM’lerde şimdi derin bir sessizlik var ve o sessizliğin içinde resesyonun ayak sesleri duyuluyor. Dövizle kiralanan mağazalar kapanıyor, açık olanlar kiralarını ödeyemiyor.

Kiracıları iflas noktasına getiren en büyük etken kurdaki artış. Çünkü mal sahipleriyle yapılan sözleşmeler genellikle ABD Doları ve Euro ile ödemeye dayanıyor ve son altı ay içerisinde hem dolar hem Euro’daki artış yüzde 50’nin üzerinde. 20 Mart 2018 tarihinde ABD doları 3 lira 92 kuruştan, Euro 4 lira 87 kuruştan işlem görüyordu. 21 Eylül 2018 tarihi itibarıyla dolar 6 lira 27 kuruş, Euro ise 7 lira 39 kuruştan işlem görüyordu. Bu artış kiracıları kepenk indirmeye zorlarken boş kalan dükkânlar AVM sahiplerini sıkıntıya sokuyor. Bazı AVM’lerde kiralar yüzde 20’lere varan oranlarda indirimli kur üzerinden sabitleniyor ama bu kiracıların sorununa çare olmuyor. 

Sorunun çözümü için 12 Eylül’de Cumhurbaşkanlığı bir kararname yayınlayarak kiraların 30 gün içerisinde Türk lirasına çevrilmesini zorunlu hale getirdi. Ancak kiralar Türk lirasına çevrilse de kurun aşırı yükselmiş olması kira yükünde bir azalmaya yol açmıyor. Üstelik birçok AVM’de mal sahipleri güncel kuru uygulamakta ısrar ediyor.

Bodrum’daki bir AVM’de üç yıl önce 4 bin Euro kira bedeliyle küçük bir dükkân kiralayan işletmeci Aydın Demir kısa bir süre önce dükkânını kapatmak zorunda kalmış. Demir neden vazgeçtiği sorusuna şu yanıtı verdi: “Ben kiraladığımda Euro 3 lira civarındaydı, şimdi 7 liranın üzerine çıktı. Personel masrafını da eklediğimde aylık kazancım giderlerimi karşılayamaz hale geldi. AVM sahibinden indirim yapıp Türk lirasına sabitlemesini istedim. Kabul etmedi. ‘Benim de bankalara borcum var. Ben de borcumu Euro ile ödüyorum’ dedi. Bunun üzerine dükkânı kapatmak zorunda kaldım.”