Yıllardır ABD dolarına bağımlılığını azaltmaya çalışan İran, geçtiğimiz günlerde doların ülke içindeki bir işlevini daha kaldırdı. Kararın çok boyutlu, birbirine bağlı yansımaları olacak. Ancak nihai sonuç konusunda uzmanlar ve yetkililer arasında farklı görüşler var.

Sanayi, Maden ve Ticaret Bakanlığı 28 Şubat’ta yayımladığı genelgeyle ithalatçıların ABD dolarıyla alım yapılmasını yasakladı. Yayımlandığı andan itibaren geçerli olan bu ani karar, Merkez Bankası Başkanı Veliyullah Seyf’in yazdığı resmi mektup aracılığıyla hükümetin isteği üzerine alındı.

Seyf, söz konusu yazıda uzun yıllardır süren yaptırımlar nedeniyle İran bankacılık sisteminin dolarla işlem yapamadığını, dolayısıyla ithalattaki dolar kullanımının bankalar yerine döviz bürolarını devreye soktuğunu, ayrıca bu durumun İran’ın dış ticarette “doları tamamen ortadan kaldırma” politikasına ters düştüğünü vurguladı.

İran bu politikayı farklı cephelerde yürütüyor. Örneğin başlıca ticari ortakları ile alışverişte milli para birimlerinin kullanılması için ikili ve çok taraflı anlaşmalar yapmaya çalışıyor. Böyle bir anlaşma Türkiye ile hâlihazırda imzalanmış durumda. Ayrıca daha önce açıklanan bir karar doğrultusunda İran takvimine göre yılın son günü olan 20 Mart’tan itibaren mali raporlarda ve döviz sepetlerinde ABD dolarını tercih etme uygulamasına son verilecekti. Fakat petrol satışları dolar üzerinden fiyatlandırıldığı için dolardan birdenbire kopmanın isabetli olmayacağına karar verildi ve söz konusu plan ertelendi. Ancak Merkez Bankası bu planı hâlâ gündeminde tutuyor.