Agos Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Hrant Dink 2004’te Cumhuriyet’in simge isimlerinden ilk kadın pilot Sabiha Gökçen’in Ermeni asıllı olduğunu ifşa edince önce Genelkurmay tarafından uyarılmış, bir süre sonra da suikasta kurban gitmişti.
Türkiye’de devletin en hassas olduğu konuların başında soy kütükleri gelir. İnsanların hangi soydan geldiklerine dair arşiv kayıtları gizli tutulur ve bu konu ‘ulusal güvenlik’ meselesi sayılırdı. Hele bazı simge isimlerin sicilini tartışmaya açmak “ulusal bütünlük” ve “toplumsal barışa” tehdit addedilirdi.
Bu yüzden bireysel girişimlerle nüfus müdürlüklerindeki kayıtlara ulaşmak mümkün değildi. Etnik mozaiğe dair resmi söylem “Türk vatandaşlığı etnik ve dini kimliklere göre tanımlanmamaktadır” şeklinde olsa da soy kütüklerinin saklanmasının dillendirilmeyen iki nedeni vardı: Muhtedi, yani din değiştirmiş, diye kodlanan Müslümanlaştırılmış Ermeni, Süryani, Rum ya da Yahudilerle ilgili gerçekleri gizli tutmak. İkincisi de Atatürkçülüğün kuruluş felsefesi olarak Anayasa’da da yerini alan “Türk devletine vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkes Türk’tür” tanımındaki Türklüğü tartışmaya açmamak.
Uzun bir dönem resmi politika Türkiye'de Türk’ten başka etnik bir aidiyetin olmadığı yönündeydi. Buna göre herkes Türk'tü, herkes Türkçe konuşmak zorundaydı. Dağa-taşa kazınan “Ne Mutlu Türk’üm Diyene” sözü resmi öğretinin en önemli sloganıydı. Haliyle soy kütüklerine dair sıkı politika Türklüğü yücelten devletin temel zihniyetiyle de uyumlu olageldi.
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.