Türkiye’nin Afrin’deki Kürt savaşçılara karşı tek taraflı olarak başlattığı harekâta operasyonun hedef ve yansımalarının nasıl okunduğuna göre Suriye krizine dâhil olan taraflardan farklı tepkiler geldi. Suriye Demokratik Güçleri (SDG) bünyesindeki Kürt güçlerine destek veren ABD harekâta karşı görünürken Rusya operasyonu sessizce kabul etmiş durumda. Suriye’de bir başka etkili oyuncu olan İran ise harekâta topyekûn karşıtlık ile topyekûn kabul arasında bir çizgi tercih etti.
Tahran’ın ilk tepkisi Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Behram Kasımi’den geldi. Sözcü 21 Ocak’ta Suriye’de istikrarsızlığın artmasını önlemek adına Afrin harekâtının bir an önce sona ereceği “umudunu” dile getirdi. İslam Cumhuriyeti’nin “son gelişmeleri yakından ve kaygıyla izlediğini” belirten Kasımi “Suriye’nin toprak bütünlüğünü koruma ve ülkenin ulusal hükümetine saygı gösterme” gereğini vurguladı. Ertesi gün İran Genelkurmay Başkanı Tümgeneral Muhammed Hüseyin Bakıri Türk mevkidaşı Hulusi Akar ile bir telefon görüşmesi yaptı. İran tarafı yine Suriye’nin toprak bütünlüğünü korumak gerektiğini vurguladı ancak Türkiye’ye operasyonu sonlandırma çağrısından geri durdu.
Bu açıklamalar doğrultusunda İran’ın Türk harekâtına karşı oldukça mütevazı bir tutum benimsediği söylenebilir. İran operasyonu doğrudan kınamadı ama destek de vermedi.
Bu tutumun arkasındaki nedenler irdelenirken öncelikle şu hususu belirtmek gerekir: İslam Devleti (İD) sonrası dönemin İran açısından başlıca zorluklarından biri Washington’ın SDG gibi “vekil” güçler kullanarak Suriye’deki nüfuzunu korumak ve artırmak istemesi. Etkili bir silahlı muhalefet oluşturmakta daha önce başarısız olan ABD SDG ile daha başarılı bir deneyim ortaya koydu. Rakka’nın İD’den kurtarılması SDG’nin en büyük başarısı oldu. SDG’nin önemli bir bölümünün Kürt savaşçılardan oluştuğu düşünülürse Türkiye’nin Afrin harekâtı SDG’nin artan nüfuzuna, dolayısıyla da ABD’nin nüfuzuna darbe anlamına geliyor.
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.