Lübnan Başbakanı Saad Hariri’nin kafa karıştıran istifasının ardından Suudi Arabistan’ın Lübnan’a verdiği ültimatom yarım asır önce yaşanan benzer bir olayı akla getiriyor. Şubat 1967’de o dönem Yemen yüzünden Mısır’la çekişen Suudi Arabistan Lübnan’ı bu kavgada tarafsız kalması için uyarmış, ülkesinde bulunan Lübnanlıları gönderme ve Lübnan bankalarındaki Suudi paralarını çekme tehdidinde bulunmuştu. Suudilerin baskısı Lübnanlı siyasetçileri birleştirdi ve Riyad bu tehditleri hiçbir zaman yerine getirmedi.
65 yıllık ilişkilere bakıldığında Suudilerin hiçbir zaman bir Lübnan stratejisi olmadığı görülüyor. Suudi Arabistan’ın etkin bir politika geliştirmesini engelleyen bazı faktörler var. Bunların başında krallığın Lübnan’a coğrafi olarak uzak olması, Lübnan’da güçlü veya silahlı bir müttefikinin olmaması ve zorlayıcı bir güç ve amaçtan mahrum olması geliyor.
Lübnanlılar için Suudi Arabistan her zaman Mısır, İsrail ve Suriye’den sonra geldi, bu listeye şimdi İran da eklendi. 1970’lerde Riyad’ın Lübnan’da iki çelişen amacı oldu: İsrail karşıtı Filistin direnişine arka çıkmak ve güçlü bir Lübnan devletini desteklemek. 1990’larda Riyad nüfuzunun zirvesine ulaştı. Bunun için Sünni başbakanın güçlenmesi ve Hizbullah’ın dizginlenmesi karşılığında Lübnan’ın Suriye rejimi tarafından kontrolüne izin verdi. Ancak bu nüfuz ekonomik konularla sınırlıydı. Siyaset ve güvenliği Şam idare ediyordu. Bu denklem, Lübnan ekonomisini giderek Suudi Arabistan’a bağımlı kıldı.
Savaş sonrası dönemde Suudi destekli Refik Hariri’nin Lübnan’da liderliğe yükselmesi Riyad’ın masada olmasını sağladı ama Hariri dünya liderleriyle geniş bir ilişkiler ağı geliştirmeye başlayınca Suriye rejimi onu kontrol altına aldı. 2000 yılındaki parlamento seçimlerinin gösterdiği gibi Riyad, diğer tüm Sünni liderlerin pahasına Hariri’nin güçlenmesine yardım etti. Hariri’ye şubat 2005’te düzenlenen suikast Lübnan’daki Suriye-Suudi iş birliğini noktaladı ve Suriye ordusunu Lübnan’dan çekilmeye zorladı. Boşluğu adım adım İran doldurdu ve Hizbullah Lübnan siyasetine doğrudan dâhil oldu.
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.
