Irak’ın 2003’te ABD öncülüğünde işgale uğramasının ardından ülkenin eğitim sistemi yerle bir oldu. Okuma yazma bilmeyenlerin oranı artarken üniversiteler de mezhepsel savaşların sahası oldu. Darp, tecavüz ve ölüm tehditleri gibi sistematik şiddet olayları öğrencileri ve öğretim görevlilerini kampüslerden kaçırdı. Devletin yükseköğrenime katkısı gerilerken özel girişimle alternatif okullar kurulmaya başlandı. Bunların pek çoğunda dinsel ve mezhepsel unsurlar mevcut. Boşluğu doldurmak için yabancı aktörler de devreye girmiş durumda.

İşgal öncesi dönemde Baas tarafından yönetilen petrol zengini Irak’ın eğitim göstergeleri orta gelirli diğer ülkelerle aynı düzeyde, hatta bazı açılardan daha hızlı gelişiyordu. Ülkenin ilk üniversitesi olan Bağdat Üniversitesi 1957’de açıldı. 1968’de hükümet eğitimi ücretsiz ve zorunlu kıldı. 1977’de okuma, yazma bilmeyenlerin oranını sıfırlama hedefi kanun konusu oldu. Kalkınma hamlesi sonuç verdi. 1980’e gelindiğinde ilkokul seviyesindeki okullaşma oranı neredeyse yüzde 100’e ulaşmıştı.

Saddam Hüseyin’in 1980’lerde İran’a karşı yürüttüğü sekiz yıllık yıkıcı savaş ve Kuveyt’in işgali nedeniyle Batı’nın 1990’larda uyguladığı yaptırımlar bu kazanımları yavaşlattı.

2000 yılında 15-24 yaş grubundaki gençlerin yüzde 84,8’i okuryazardı ve bu, Mısır’daki oranın biraz üzerindeydi. Kadın-erkek farkı da epey kapanmıştı. Kadınlar arasındaki okuryazar oranı yüzde 80,5’e ulaşmıştı. Mısır bu oranı ancak 2006’da yakalayacaktı. Bu arada kaynak sıkıntısı çeken hükümet eğitime yeterli yatırım yapamadığı için altyapı eskimiş ve çatırdamaya başlamıştı.