ERBİL - Irak Kürdistan Bölgesi 25 Eylül’deki bağımsızlık referandumuna hazırlanırken Kürtler gibi petrol kenti Kerkük üzerinde hak iddia eden Türkmenler arasında tartışma büyüyor.

Resmi politikasını “Kerkük Türkmen kentidir” söylemine endekslemiş olan Türkiye’den bakınca Türkmenler tek çizgide sıralanmış gözükse de sahadaki durum farklı. Bir kere Erbil’in Türkmen’i ile Kerkük’ün Türkmen’i Kürdistan konusunda aynı reflekslere sahip değil. Irak’ın toprak bütünlüğü söyleminde ısrar eden Türkmenlere karşılık Türkmenlerin Kürtlerle birlikte daha kolay yaşadıklarını söyleyenler de var. Irak Türkmen Cephesi (ITC) referanduma karşı çıkarken ITC'den ayrılanların kurduğu Türkmen Kalkınma Partisi, Kürdistan’ın yabancı ülkelerle doğrudan iş yapacak kadar fiilen bir devlete dönüştüğünü belirtip referanduma destek veriyor. 

İran ve Türkiye’nin izlediği politikalar da tercihleri etkiliyor. Türkiye epey zamandır Türkmenlere Kürtlerle iyi geçinmelerini salık veriyor. Bu da farklı eğilimlere girilmesini kolaylaştıran bir etken. İslam Devleti’nin (İD) saldırıları sonrasında yüzünü iyice güneye dönen Şii Türkmenlerin refleksleri ise daha çok Bağdat’a ayarlı. 

Verilen tepkilere bakınca Türkmenler arasında kabaca iki eğilim dikkat çekiyor: Erbil'de yaşayanlar Kürdistan projesini fazla sorun olarak görmüyor. Bu çizgide yer alanlar, Irak’ın diğer bölgelerinde Türkmenler silinirken Kürdistan'da dilleri ve kültürleriyle birlikte yaşadıklarını vurguluyor. Kerkük merkezli Türkmenler ise Türkmen bölgelerinin bölüneceği endişesini dillendiriyor. Kürdistan bağımsız olursa muhtemel Kerkük, merkezi Kürdistan'a dâhil olurken; Kerkük’e bağlı Taze Hurmatu, Dakuk ve Beşir; Ninova’ya (Musul) bağlı Tel Afer; Selahaddin’e bağlı Tuz Hurmatu ve Emirli; Diyala’ya bağlı Karatepe ve Celevle Irak'ta kalabilir. Bu tür bir bölünme milliyetçi çevrelerde idealize edilen “Türkmeneli” hayalinin sonu demektir.