Riyad-Tahran hattında yumuşama sinyalleri

İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif 6 Eylül’de El Mayadin kanalına yaptığı açıklamada “İslam dünyası için önemli olan tüm konularda İslam ülkeleriyle iş birliği yapmaya hazırız. (…) Suudi yönetimi yeni bir sayfa açarsa İran da bunu yapmaya hazır.” şeklinde konuştu. Suudi Dışişleri Bakanı Adil El Cubeyr Zarif’in bu jestine “gülünç” dese de değişen bölgesel dengeler ışığında iki taraf arasında yavaş yavaş bir yumuşamanın olabileceğinin işaretleri var.

Suriye ve Yemen savaşlarında karşıt tarafları destekleyen İran ve Suudi Arabistan arasında derin bir fay hattı söz konusu. Eylül 2015’te Mekke’de hac sırasında yaşanan izdiham aralarında 400’den fazla İranlının olduğu 2 bin 400 civarında insanın ölümüne yol açarken İranlı yetkililer Suudi makamlarını suçlamıştı. Ocak 2016’da ise Suudi Arabistan’ın Şii din adamı Nimr El Nimr’i idam etmesi üzerine Tahran’daki Suudi Büyükelçiliği kalabalık grupların saldırısına uğramış ve Riyad bu olaydan kısa bir süre sonra Tahran’la diplomatik ilişkilerini kesmişti.

Cubeyr’in Zarif’e verdiği olumsuz tepkiye rağmen ilişkilerdeki gidişat zımni bir yumuşama yönünde olabilir. Birincisi İran’ın geçen sene vatandaşlarına haccı yasaklamasının ardından iki ülke arasında bu yıl İranlıların hacca katılımı için düzenlemeler yapıldı. İranlı ve Suudi yetkililer önümüzdeki günlerde karşılıklı ziyaretlerde bulunacak. İki taraf da bu ziyaretlerin sadece diplomatik binaların durumunu incelemek için yapılacağını söylüyor.