Katar yaklaşık 21 ay önce İran’daki büyükelçisini geri çekmişti. Söz konusu karar, Şeyh Nimr El Nimr’in idamının ardından yüzlerce İranlının Tahran ve Meşhed’teki Suudi diplomatik temsilciklerine saldırması üzerine Riyad’la dayanışmanın ifadesi olarak alınmıştı. Katar 23 Ağustos’ta büyükelçinin “diplomatik görevlerini sürdürmek” üzere Tahran’a döneceğini açıkladı. Kuşku yok ki bu adım, Suudi Arabistan’la Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) öncülüğünde Katar’ı Sünni Arap devletlerine doğru itmek için uygulanan baskının başarısız olduğunu gösteriyordu.
Kriz tam tersine bir sonuç doğuruyor ve Katar’ı İran’a doğru itiyor. Körfez İşbirliği Konseyi’nde (KİK) 12 haftadır süren bu kavga çözüme kavuşmazsa eğer Katar’ın büyük ayrışmaların yaşandığı bu bölgede kendi jeopolitik çıkarları doğrultusunda İran’la ilişkilerini derinleştirmek isteyeceği şüphesiz. Suudi Arabistan-BAE-Mısır-Bahreyn dörtlüsüsün Katar’a yönelik ablukayı sürdürmesi halinde Doha’nın sırf mecbur kaldığı için de Tahran’la yakınlaşması beklenir.
Katar 12 haftadadır Suudi-BAE bloğuna boyun eğmeden egemen bir devlet olarak ayakta kalmayı başardıysa buna İran’ın kritik bir katkısı oldu. Suudi-Katar sınırının kapatılmasının ardından dörtlüdeki ülkeler dışında Katar’la deniz sınırına sahip tek devlet olan İran emirliğin ithal gıda ihtiyacının karşılanmasında merkezi bir rol oynadı. Suudi-BAE bloğunun Katar’la ilişkilerini kesmesinden kısa bir süre sonra İran hava sahasını sonuna kadar Katar uçaklarına açtı ve daha önce dörtlüdeki ülkeler üzerinden yapılan günlük yaklaşık 100 uçuş İran hava sahasından yapılmaya başlandı.
5 Haziran’dan bu yana ithalat-ihracat güzergâhlarını yeniden düzenleyen ve bunun için ekonomik bir bedel ödeyen Katar’ın mesele KİK’te çözüme bağlansa bile bu güzergâhları eski haline çevirmesi pek olası görünmüyor. Katar’ın gıda ithalatı için tekrar Suudi Arabistan’a yönelmesi Riyad’ın eline ilerisi için koz verir. Kaldı ki KİK’in soruna çözüm bulması da pek olası değil.
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.