Milattan Önce 2. Yüzyıl Mısır’daki İskenderiye Kütüphanesi ile Ege’deki Bergama Kütüphanesi arasında kıyasıya rekabete sahne olur. Rekabet artınca Mısır Kralı Ptolemy, kendi topraklarında üretilen ve dönemin tek yazıt aleti olan papirüsün Bergama’ya satılmasını yasaklayarak, İskenderiye’den bir asır sonra kurulan ancak 200 bine yakın metinle İskenderiye Kütüphanesi’ne meydan okuyan Bergama Kütüphanesi’nin büyümesini engellemeye karar verir.
Buna karşılık, Bergama Kralı 2. Eumenes, ülkesinde yeni bir yazıt aleti icat edene büyük ödül vaat eder. Bu ödülü ise hem edebiyatçı hem de bilim adamı olan Bergama Kütüphane Müdürü Krates kazanır. Krates oğlak derilerini işleyerek yazılabilecek hale getirir ve bunu krala sunar. Bu yeni yazıt aletine önce “Bergama Kağıdı” anlamına gelen “Pergamon Chartae” adı verilir daha sonra da kısaca parşömen.
Parşömen, daha dayanaklı, üstüne yazılan yazıları daha uzun korur nitelikte ve nispeten ucuz olması nedeniyle Nil Nehri’nin kenarındaki sazlıklardan işlenerek yapılan papirüsten daha hızlı yaygınlaşır. Bir sure parşömen ve papirüs beraber kullanılsa da parşömen bir sure sonra en gözde yazıt aleti olur; ilk Kuran-ı Kerim’in de, ilk İncil’in de hayat bulduğu parşömen yüzlerce yıl sonra anavatanı Bergama’da yeniden hayat bulur.
Parşömenin 2014 yılında UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesi’ne giren Bergama’da yeniden canlanmasının mimarı ise Macit Gönlügür. Gönlügür’ün Bergama’daki parşömen dükkanının her tarafı parşömen üzerine yapılmış kara kalem, sulu boya ve yağlı boya resimlerle dolu.
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.