ABD’nin Suriye uçağını düşürmesi Putin üzerinde baskıyı artırdı
Rusya’nın ABD’nin pazar günü düşürdüğü Suriye uçağına tepkisi kimi gözlemcilerin sandığının aksine ölçülüydü ancak Kremlin’in sabrının da bir sınırı var. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
ABD donanmasına bağlı savaş uçaklarının 18 Haziran’da düşürdüğü Suriye devletine ait savaş uçağı altıncı yılını dolduran savaş için bir ilkti. Pentagon, Suriye jetinin ülkenin orta kuzey kesiminde bulunan Cedin’deki ABD destekli Suriye Demokratik Güçleri’ne (SDG) saldırdığı için vurulduğunu duyurdu. Suriye ise uçağın “Rakka kırsalında İD’e karşı askeri bir harekât gerçekleştirdiğini” savunarak saldırının ABD’nin terörle mücadele konusundaki “gerçek niyetini ortaya koyduğunu” savundu.
Rusya hızla Suriye’nin açıklamasını doğru kabul etti ama Moskova’dan yapılan açıklamalarda nüans farklılıkları vardı. İlk tepki, 19 Haziran’da, Brezilya, Rusya, Hindistan ve Güney Afrika ülkelerinin üye olduğu BRICS grubunun dışişleri bakanları toplantısı için Çin’de bulunan Rus Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov’dan geldi. Ölçülü bir ton benimseyen Lavrov Suriye’nin egemenliği ve toprak bütünlüğüne saygı vurgusu yaparak ABD ile Suriye’de “birlik ve danışman bulunduran diğer” tüm ülkelere çabalarını eş güdümlü hâle getirme çağrısı yaptı. Rus Bakan bu eş güdüme Şam’ın da dâhil edilmesi gerektiğini söyledi.
Rusya Savunma Bakanlığı’nın tepkisi ise çok daha sertti. Açıklamada, bunun “saldırı eylemi” olarak değerlendirilebilecek “sinsi” bir saldırı olduğu belirtildi. Gelişmenin Rusya’da yarattığı hayal kırıklığı şöyle ifade edildi: “Koalisyon güçleri, Suriye hava sahasındaki olası çarpışmaların önlenmesi için (Katar’daki) El Udeyid hava üssü ve Humeynim hava üssü arasında kurulan iletişim kanallarını kullanmadı.” Bu, Moskova’ya göre önemli bir nokta. Zira Ruslar da aynı esnada Suriye hava sahasında harekât gerçekleştiriyordu.
ABD saldırısını bu tür olayların önlenmesi için 2015’te varılan uzlaşı metninde belirlenen “sorumlulukların kasıtlı bir şekilde aksatılması” şeklinde yorumlayan Savunma Bakanlığı bu kapsamda kurulan “iş birliğini kesme” kararı aldıklarını açıkladı. Bakanlık, ayrıca Amerikan tarafından konuya ilişkin kapsamlı bir araştırma ve açıklama da talep etti.
