Suriye Çölü için verilen savaş aslında Orta Doğu’nun kalbi için verilen bir savaştır. İran önderliğindeki koalisyon burada ABD destekli güçlerle yarışıyor. Her iki taraf, dört yıldır bölgenin çehresini değiştiren İslam Devleti’ni (İD) bertaraf etmeye çalışıyor. Bazıları buna kumda bir çizgi çekmek için verilen bir çöl savaşı, diyebilir ya da sınırları aşarak dört başkenti, Tahran, Bağdat, Şam ve Beyrut’u birleştirecek bir çizginin savaşı. Dolayısıyla bu, iki farklı bölgesel ve uluslararası gündemin mücadelesidir ve bu mücadelenin tarafları, İD’in Musul ve Rakka’da bertaraf edileceği günden sonra asıl tehdit olarak birbirlerini görüyor.
Gerçekten de bölgedeki yüzleşme ve çıkar çatışması, Sykes-Picot sınırlarının bölgesel ittifakların menfaatleri doğrultusunda fiilen ortadan kalktığını düşündürüyor. Başka bir deyişle ulusal hükümetlerin odak noktası ulusal sınırlardan ait oldukları eksenlerin menfaatlerine kayıyor. 9 Haziran’da yaşananlar da bunun bir yansımasıydı. “Direniş ekseni” yanlısı medya, bu eksene ait güçlerin Suriye-Irak sınırına ulaşmasıyla adeta kutlama havasına girdi. Gelen haberlere göre Irak tarafındaki Halk Seferberlik Birlikleri (HSB) ve Suriye tarafındaki müttefik güçler, İran Kudüs Gücü Komutanı Tümgeneral Kasım Süleymani’nin doğrudan nezareti altında sınırda temas sağlamıştı.
İran’ın önderlik ettiği Irak, Suriye ve Lübnan güçlerinin Tahran’dan Beyrut’a kadar bir kara bağlantısı sağlamış olması, bazı yorumculara göre İran’ın 1800 kilometrelik bir güzergâh üzerinden Lübnan ve Suriye’deki baş müttefiklerine silah ve roket tedarik edebileceği anlamına geliyor. Ancak geçmişte İsrail uçaklarının Şam yakınlarında silah ikmallerini vurduğu düşünülürse bu abartılı veya biraz heyecanlı bir analiz olabilir. Büyük bölümü Irak’ın ücra ve ıssız bölgelerinden geçen bu uzun güzergâh çok muhtemeldir ki İsrail veya ABD’nin saldırılarına açık olacak. İD dâhil isyancıların olası saldırılarından bahsetmiyoruz bile.
Tahran-Beyrut güzergâhı sembolik bir bağlantıdır. İran önderliğindeki eksenin Suriye devriminin patlak verdiği 2011 öncesinde, İD’in Musul’u ele geçirdiği haziran 2014 öncesinde olduğu kadar sağlam olduğunu ilan eden bir bağlantı… Bununla birlikte İran’ın bakış açısına göre bölgesel sahne artık farklıdır.
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.
