TAHRAN, İran — Körfez’in iki yakasında iki adam --beyaz sarığıyla İran Cumhurbaşkanı ve geleneksel Arap kefiyesiyle Suudi Kralı-- bir dönem ülkeleri arasında diyalog köprüsü olmayı başarabilmişlerdi. Suudi Arabistan Kralı Abdullah’ın ölümünden iki yıl sonra Ayetullah Ali Ekber Haşimi Rafsancani’nin de hayatını kaybetmesiyle Körfez’deki diyalog köprüsünün iki taşıyıcı sütunu çökmüş oldu. Nitekim iki ülke ilişkilerinin düzelmesi için son umut ışığı Suudi Arabistan’ın Tahran Büyükelçisi’nin nisan 2014’te Rafsancani’yi alnından öpmesiydi. Halk bu jestin Suudi-İran ilişkilerine yeniden hayat verebileceğini düşünmüştü ancak beklenen olmadı.

Merhum Rafsancani Al-Monitor’a 2015’te verdiği bir röportajda şöyle konuşmuştu: “Bölgede, Suriye, Irak, Yemen ve Bahreyn’de yaşanan son gelişmeler arada mesafe yarattı. Elbette İran hükümeti birlikte çalışmaya karar verirse bunu aşmak da zor olmayacaktır, geçmişteki kadar zor olmaz.” Rafsancani mevcut statükoyu değiştirebilecek tek kişi olarak görülse de bu sözleri o zaman bile aşırı iyimser bulunmuştu.

Arap-İran ilişkileri uzmanı Cemile Entekhabifard merhum Cumhurbaşkanı’nı Al-Monitor’a şöyle anlatıyor: “Rafsancani değişen koşullara göre manevra yapma kabiliyetine sahipti ve bunları yaparken daima İslam Cumhuriyeti’nin menfaatini gözetirdi.” Emekli Suudi diplomat Abdullah El Şammari de aynı fikirde: “Rafsancani’nin ülkesinin menfaatlerine daima öncelik verdiği doğru, ama aynı zamanda İran-Körfez iyi ilişkilerinin de önde gelen destekçilerinden biriydi. Tahran ile Riyad arasındaki sorunların çözümü için çoğu kez devreye girdi.”

İran ve komşuları arasındaki ilişkiler 1979’daki İslam Devrimi’nin daha ilk gününden itibaren bozulmaya başladı. İran monarşisinin yerini alan iktidara daha ilk günden şüpheyle bakıldı. İslam Devrimi’nin hedefleri tüm bölgeyi sarsabilecek bir tehlike olarak algılandı. 1980-1988 İran-Irak Savaşı’nın sebebi de buydu. Bu yıllar boyu sıra dışı bir husumet olageldi ve çözümü için Rafsancani gibi sıra dışı liderlere ihtiyaç vardı.