DİYARBAKIR — 1987 yılının sonbahar aylarıydı. Diyarbakır’ın Şehitlik semtinde bir bina açılış için süslenmiş, önünde aralarında benim de bulunduğum Anadolu Lisesi’nin öğrencileri sıralanmış açılışı bekliyorlar. Biraz sonra siyah bir makam arabası göründü. Binanın önünde durdu, içinden dönemin Cumhurbaşkanı Kenan Evren çıktı. Aklımız henüz olup bitene ermese de önemli bir şey olduğunu tahmin ediyoruz. Açılış faslı bittikten sonra dağılıyoruz. O gün bir binanın açılışıyla birlikte, ülkenin karanlık bir döneminin başlangıcına da tanıklık ettik. Dönemin adı olağanüstü hal…

Türkiye 1984 yılında PKK’nın silahlı mücadeleye başlamasının ardından olağanüstü hal rejimiyle tanıştı. 1982 Anayasası’na göre, silahlı şiddet ve kamu düzeni gibi olaylarda olağanüstü hal uygulaması getirilebiliyordu. 27 Ekim 1983 tarihinde Olağanüstü Hal kanunu çıkarıldı. Kanun hükmünde kararnameyle Olağanüstü Hal Bölge Valiliği kuruldu. 1978'de bölgede uygulanmaya başlanan sıkıyönetim 19 Temmuz 1987’de yerini fiili olağanüstü hale bıraktı. Adına kısaca OHAL dendi.

İlk olarak Bingöl, Diyarbakır, Elazığ, Hakkari, Mardin, Siirt, Tunceli ve Van OHAL kapsamına alındı. Bütün illerin yönetimi tek elde, OHAL bölge valisinde toplandı. Diğer valilerden daha çok yetkiye sahip oldukları için kamuoyunda "süper vali" olarak adlandırıldılar. İlk Olağanüstü Hâl Bölge Valisi Hayri Kozakçıoğlu oldu. Kenan Evren’le birlikte ilk Olağanüstü Hal Bölge Valiliği binasının açılışını yapan isimdi.

Kağıt üzerinde birçok kişi için anlam ifade etmese de bölgede yaşayanların günlük hayatı artık buna göre şekilleniyordu. Olağanüstü hal ilan edildikten sonra Şırnak’ın Anılmış köyü sıradan bir gün yaşıyordu. Birden silah ve bomba sesleri gelmeye başladı. Saatler süren çatışmaların ardından köye gelen askeri birlikler vatandaşlardan köyü terk etmelerini istedi. Köylüler apar topar evlerinden çıkarak, kent merkezine kaçtı. Birkaç yıl sonra Diyarbakır’ın bir köyü… Yaşlı bir kadın yakılıp yıkılmış evinin önünde ağlıyor... Köyünü bırakmak zorunda kalan bir köylü yabancı gazetecilere anlatıyor: “Bize ya korucu olun ya köyü terk edin dediler. 500 ev yakıldı, her birimiz bir yere dağıldık”.