Meclis Başkanı İsmail Kahraman’ın 25 Nisan’da yaptığı şaşırtıcı çıkış Türkiye’de yeni bir tartışmanın fitilini ateşledi. Kahraman yeni anayasanın “dindar bir anayasa” olması ve “laiklik” ilkesinin kaldırılması gerektiğini söylemişti. Bu açıklamalar, Ak Parti’nin 2002’de iktidara gelmesiyle canlanan “laiklik tartışmasını” yeniden hararetlendirdi. Protesto gösterileri düzenlendi, ana muhalefet lideri Meclis Başkanı’nın istifasını istedi. Laik kesimden pek çok yorumcu, Kahraman’ın bu açıklamalarının Ak Parti’nin “gerçek yüzü”nü ve “asıl niyetini” yansıttığını savundu. Bunlara göre Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a yakınlığıyla bilinen Kahraman’ın bu açıklamaları, ancak Cumhurbaşkanı’nın kurguladığı bir planın parçası olabilirdi.
Ancak Meclis Başkanı’nın “dindar anayasa” açıklaması sonraki bir kaç gün içinde Ak Parti’nin önde gelen isimleri tarafından reddedildi. Meclis Anayasa Komisyonu’nun Ak Parti’li Başkanı Mustafa Şentop Kahraman’ın sözlerinin “partinin pozisyonunu yansıtmadığını” söyleyerek, “bizim anayasa teklifimizde laiklik var” dedi. Başbakan Ahmet Davutoğlu ise şöyle dedi: “Hazırladığımız yeni anayasada da laiklik ilkesi bireylerin din ve inanç özgürlüğünü teminat altına alan devletin tüm inanç gruplarına eşit mesafede olmasını garanti altına alan bir ilke olarak yer alacak”. Davutoğlu buna anayasanın “otoriter” değil “özgürlükçü” bir laiklik anlayışını benimseyeceğini de ekledi.
Tartışmaya katılan Cumhurbaşkanı Erdoğan ise sadece laikliği savunmakla kalmadı, ilkenin iyi bir savunusunu dahi yaptı. “Devlet tüm inanç gruplarına, inançlarını yaşama hususunda eşit mesafededir ve laiklik budur” diyen Cumhurbaşkanı bir “din devleti”nin niçin gerekmediğini de şöyle anlattı: “Anayasada bu ülkedeki tüm dini grupların inançları güvence altına alınıyorsa, devletin tüm inanç gruplarına eşit mesafede olması esas alınıyorsa, özellikle İslâm’a vurgu yapmaya ne diye ihtiyaç olsun? Ben bir Müslüman olarak inancımı istediğim gibi yaşayabiliyorsam mesele bitmiştir. Hristiyan Hristiyanlığını yaşayabiliyorsa, Musevi Museviliğini yaşayabiliyorsa, ateist ateistliğini yaşayabiliyorsa onun için de bitmiştir”.
Peki Erdoğan’ın bu net çıkışı laiklik konusundaki endişeleri ortadan kaldıracak mı? Muhtemelen hayır, çünkü muhalif kesimlerdeki pek çok kişi muhtemelen Ak Parti’nin halen “gerçek yüzünü” gizlediğine inanacak.
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.