İki devletli çözüm çabalarının tümden çıkmaza girdiği şu günlerde üst düzey kimi Filistinli isimler Filistin’in bağımsızlığına dönük ezber bozan bazı fikirler üzerinde kafa yoruyor. Bu isimlerden biri Batı Şeria’daki Kudüs Üniversitesi’nin eski rektörü Sari Nuseybe. Politika önerileri geliştirme konusunda Nuseybe’yle birlikte çalışan bir kaynağa göre Nuseybe, bugün aralarında güçlü kurumsal bağların olduğu iki bağımsız devletten oluşacak bir Ürdün-Filistin konfederasyonu savunuyor. Nuseybe’yi böyle bir formüle yönelten başlıca sebep iki devletli çözüme müzakere yoluyla ulaşmanın mevcut koşullarda artık zor olmasıdır. Nuseybe ayrıca İslam Devleti örgütünün Filistinliler, İsrail ve ABD’nin gözünde oluşturduğu tehdit bağlamında Ürdün güvenlik güçlerine bel bağlıyor.
Önerilen formüle göre Filistin Yönetimi ve Ürdün 2002 Arap Barış Girişimi temelinde müzakere ederek bir anlaşmaya varacak. Bu bağlamda 1967 sınırları müstakbel konfederasyonun batı sınırını oluşturacak, Doğu Kudüs de Amman’la birlikte iki başkentten biri olacak. Ürdün-Filistin anlaşması daha sonra uluslararası topluma sunulacak ki bu muhtemelen ABD, Avrupa Birliği, Birleşmiş Milletler ve Rusya’dan oluşan Orta Doğu Dörtlüsü nezdinde yapılacak. İsrail’le müzakereler ve bölgesel barış düzenlemeleri konusunda uluslararası destek istenecek.
Önerinin bir dizi avantajı olduğu ortada. İlk olarak bu öneriyle iki devletli çözüm İsrail hükümetlerinin iradesine bağımlı olmaktan çıkıyor. Ürdün Kralı II. Abdullah Batı’da itibar görüyor, Ürdün güvenlik güçlerine de güven duyuluyor. Dolayısıyla Ürdün Nehri boyunca ve İsrail sınır kapılarındaki güvenlik meselesi Ürdün’ün dahliyle daha kolay çözülür. Ekonomik anlamda ise açık ticaret, ortak ekonomik projeler, serbest ticaret ve turizm bölgeleriyle hem Ürdün hem Filistin ekonomisi güçlenir. Ayrıca İsrail güvenlik teşkilatının Ürdün güvenlik güçlerine takdirle baktığı düşünülürse bir Filistin devletine komşu olmakta güvenlik riski gören İsrail, bu tarz bir çözümle bu riski almaya daha kolay razı edilir. Son olarak Ürdün Haşimi Krallığı ile Ürdün nüfusunun yaklaşık yarısını oluşturan Filistinliler arasındaki çetrefilli ilişkiler böyle bir konfederasyonla nihayet çözüme kavuşur.
Konfederasyona dair siyasi, kurumsal, ekonomik ve güvenlikle ilgili birçok konuya çözüm bulunması gerekecek. Kudüs Üniversitesi dâhil bazı gruplar bu konuda detaylı çalışmalar yapmış durumda.
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.