BAĞDAT, Irak – Altmış sene önce maruz kaldıkları zulüm nedeniyle Irak’ı terk etmek zorunda kalan birçok Iraklı Yahudi hâlen anayurtlarına dönme hayaliyle yaşıyor; dini mabetlerinin, doğup büyüdükleri sokakların özlemini çekiyor. Bu hayali gerçeğe dönüştürmek birçoğu için zor, hatta imkânsız. Ancak Irak Kürdistanı’nda geçtiğimiz aylarda çıkan yasa sayesinde bazıları geri dönmeye başladı.

Kürdistan Bölgesel Yönetimi (KBY) geçen ay Evkaf ve Diyanet Bakanlığı bünyesinde Yahudi temsilcilik ofisinin açıldığını duyurdu. Böylece resmen tanınan inanç sayısı yediye çıkmış oldu. Diğerleri ise İslam, Hristiyanlık ve Ezidi, Yarsan, Alevi ve Kakai inançları.

Yahudilerin Mezopotamya’daki tarihi M.Ö. 6. yüzyıla kadar uzanıyor. Irak’ın ekonomik ve kültürel yaşamında önemli yeri olan Yahudiler 1940’larda Baas rejimi döneminde organize saldırılara uğradı. Birçok Yahudi öldürüldü, ev ve iş yerleri yağmalandı, gasp edildi. Kurtulanlar ise Avrupa, ABD ve İsrail’e kaçtı. Yahudilerin zulme uğraması Siyonist hareketin yükselişe geçtiği, Arapların Filistin’den kovulduğu ve 1948’de İsrail Devleti’nin kurulduğu dönemde yaşandı. Oysa Iraklı Yahudilerin bunlarla hiçbir ilgisi yoktu.

Yahudilerin çoğu Bağdat’ta yerleşikti ve dinlerini özgürce yaşayabiliyordu. 1921 yılında kurulan Irak devletinin ilk maliye bakanı bir Yahudi olan Sassoon Eskell oldu. İki yıl bu görevde kalan Eskell adanmışlığı ve profesyonelliği ile tanındı.