Türkiye’de Suriye ve Irak krizlerde hükümetin rolüne dair etkili bir muhalefet yapamamakla eleştirilen ana muhalefet partisi Cumhuriyet Halk Partisi (CHP), 7 Haziran seçimlerine giderken bir raporla kamuoyunun karşısına çıktı. ‘Suriye ve Irak Krizleri: Türkiye’nin Ödediği Fatura’ başlıklı 72 sayfalık rapora göre Türkiye’nin iki bölgedeki krizler yüzünden 4 yıldaki kaybı 16.7 milyar doları buldu. Bu maliyette izlenen yanlış politikaların önemli bir payı olduğunu not eden raporda, çıkartılan maliyet Suriyeli sığınmacılar için yapılan harcamalar, potansiyel ihracat kayıpları ve düşen turizm gelirlerinden oluşuyor.

CHP İş Dünyası Grubu’nun Gaziantep, Şanlıurfa, Mardin, Adana, Mersin ve Hatay’da yaptığı araştırmalarla hazırladığı rapora göre sayıları resmi olarak 1 milyon 698 bin, gayri resmi olarak 2 milyonu aşan mültecilere bugüne kadar kamu bütçesinden 5.5 milyar dolar harcandı. Bunun dışında ihracat ve turizm gelirlerindeki düşüşe bağlı olarak ekonominin kayıpları ciddi boyutlara ulaştı. Suriye’ye ihracatın 2011-2014 arasında 10.5 milyar dolar olması öngörülüyordu. Ancak savaş nedeniyle toplam ihracat 4.5 milyar dolarda kaldı. Yani Türkiye 4 yılda 6 milyar dolarlık ihracat gelirinden mahrum kaldı. 2014’te Irak’ta yaşanan kaos da ihracatı vurdu. 2010-2013 arasındaki eğilim dikkate alındığında 2014’te Irak’a ihracat 14.2 milyar dolar olacaktı. Ancak bu rakam 10.7 milyar dolar olarak gerçekleşti. Burada da Türkiye, 2014’te 3.6 milyar dolarlık ihracat gelirinden mahrum kaldı. Her iki pazardaki ihracat kaybı 2011-2014 arası toplam 9.6 milyar dolar. 4 yılda Türkiye’ye gelemeyen Suriyeli turistler nedeniyle yitirilen turizm geliri 1.6 milyar dolar. 2011’den bu yana Suriyeli sığınmacılara harcanan para, Suriye ve Irak pazarındaki ihracat kayıpları ve düşen turizm gelirleri ekonomiye toplam 16.7 milyar dolar yük bıraktı.

Güney sınırlarındaki karışıklık Türkiye’nin Ortadoğu ve Doğu Akdeniz pazarlarına erişimini tehlikeye soktu. Ulaştırma ve lojistik sektörü darbe aldı. Suriye ile ilişkilerin iyi olduğu sırada borçlanarak TIR filolarını yenileyen firmaların bir kısmı battı ya da elindeki araçları yok pahasına sattı. Suriye’deki savaşın ilk günlerinde ulaşım yollarındaki sorunu aşabilmek için alternatif yollar arandı. Mısır ile RO-RO hatları oluşturuldu. Bu alternatif güzergahlar da kapanıyor. Kızıldeniz Liman İşletmeleri Müdürlüğü, Türkiye ile Ro-Ro ve Karayolu Transit Taşımacılığı Alanında İşbirliğine Dair Mutabakat’ın sonlandığını duyurdu.

‘Suriyeli kayıp kuşak’