Şair Şeyh Bahai’ye dayanan eski bir İran deyişine göre “İyi bir yıl, bahardan belli olur.” Gerçekten de İran’ın yeni yılı psikolojik açıdan çok olumlu bir olayla başladı. 2 Nisan’da İran ve altı küresel gücün kapsamlı nükleer anlaşmaya temel olabilecek çözümlerde uzlaştığı açıklandı. İran halkının bu haberi sokaklarda kutlaması, müzakere heyetinin kahraman gibi karşılanması da bu olumlu havanın yansımasıydı. Yeni yıl tatilinin ardından ilk çalışma günü olan 4 Nisan’da İran riyali değer kazandı ki bu da İran iş dünyası için de daha iyimser beklentilerin işaretiydi.

Kapsamlı anlaşmaya elbette ki henüz varılmış değil. Taraflar, nihai anlaşmanın ayrıntıları üzerinde müzakereleri sürdürmek ve mümkünse 30 Haziran’a kadar kapsamlı anlaşmaya ulaşmak için mutabık kaldı. Tarafların kapsamlı anlaşmaya ulaşacağı ve başlıca ekonomik ve mali yaptırımların 2015 yılı içinde kaldırılacağı varsayımına dayanarak bazı ekonomik göstergelere ilişkin beklentileri aşağıda analiz edeceğim. Bana göre atılacak adımların ve kaldırılacak yaptırımların zamanlamasına ilişkin sıkıntı, iki tarafın bir BM Güvenlik Konseyi kararı üzerinden bulunacağı taahhütlerle çözülebilir. Elbette bu süreçte daha karamsar sonuçlar da akla geliyor ama bölgesel gelişmeler o kadar değişken ki olası tüm senaryoları ele almak mümkün değil. Bir tek senaryoya odaklanmak kapsamlı anlaşma olasılığının getirdiği ekonomik dinamikleri anlamamıza yardımcı olacak.

Döviz kurları

Lozan açıklamasına ilk tepki olarak riyal güçlendi. Ancak sonradan dolar kuru yine eski 33 bin riyallik seviyesine yükseldi. Buna paralel olarak resmi dolar kuru 28 bin riyal civarlarında istikrar kazandı. Bazı uzmanlara göre Merkez Bankası, mevcut dövizi riyali güçlendirmek için kullanmalı. Ne var ki riyali güçlendirmek İranlı ihracatçıları zorlar. Zira ihracatçılar, yıllık yüzde 15’lik enflasyonu ve yerli paranın değer kazanmasını sırtlanmak zorunda kalır. Dolayısıyla İran’ın artan sayıdaki ihracatçıları, ihracat potansiyelini baltalamayan bir politika için bastıracak. Sonuçta çok muhtemeldir ki kapsamlı anlaşmaya varılmasının ardından her iki kur da 32 bin riyale doğru hareket edecek ve 2015’in sonuna gelmeden tek bir kur oluşmuş olacak.