Kasım 2013’de bir gazeteye verdiği mülakatta PYD lideri Salih Muslim aynen şu ifadeleri kullanmıştı: “Haseke’de durum hassas. Üzerine gidilirse Kürt-Arap çatışmasına gidebilir." 17 Ocak 2015 akşamı bu güne kadar adını pek duymadığımız kuzeydoğu Suriye’deki Haseke şehrinden gelen haberler Muslim’in bu kehanetinin doğru çıktığını gösteriyor. Gelen haberlere göre, Haseke’de PYD’nin silahlı kanadı YPG güçleri ile Suriye ordusu tarafından desteklenen Esad rejimine bağlı Ulusal Savunma Birlikleri arasında çıkan ve ateşkes çabalarına rağmen süren çatışmalarda her iki taraftan da sayıları onlarla ifade edilen ölü ve yaralılar var. Yine Haseke güneyinden gelen haberlere göre İslam Devleti (İD) Haseke’yi ele geçirmeye yönelik yeni bir taaruz için güç topluyor, buna karşılık koalisyon güçleri Haseke güneyindeki İD hedeflerini vuruyor.
Haseke’nin stratejik önemi nereden geliyor? Bunun için Suriye haritasına bakmak yeterli. Öncelikle Haseke İD'in kontrolünde olan Musul ve Raqqa arasındaki yolları kontrol ediyor ve Kürtlerin Rojava olarak adlandırdığı bölgenin en önemli kantonu olan Cezire Kantonu'nun güney kapısı. Esad rejimi içinse kuzeydoğu Suriye’yi Şam’a bağlayan son kale. Haseke’de yaşanan son gelişmeler 4 yıldır devam Suriye iç savaşında genelde sakin olan bu şehrin Kürt, Arap ve İD arasındaki güç savaşının tam ortasına yerleştiğini gösteriyor. Haseki’nin ortasından geçen Habur Çayı’nın kuzeyinde ise Kürtler, güneyinde ise yoğunluklu olarak Araplar yaşıyor. Yani şehir zaten demografik olarak fiilen bölünmüş durumda. Ayrıca çatışmalardan kaçan farklı din ve etnik kökenden binlerce Suriyelinin sığınması nedeniyle nüfusu 400 bine çıkan Haseke’de on binlerce insanın yaşam mücadelesi verdiğini de not etmek gerekiyor.
Temmuz 2014 başlarında, Haseke aslında tam manasıyla bir “no man’s land” iken, müteakip günlerde bu şehir ve çevresinde İD'in etkisi arttı ancak İD burayı hiçbir zaman tam olarak ele geçiremedi. Suriye’deki İD güçleri ile Irak’taki İD güçlerinin arasındaki bağlantıyı koparmayı amaç edinen koalisyonun İD hedeflerine yönelik hava saldırıları nedeniyle bölgede İD'in etkisi azaldı. Bu nedenle YPG güçleri ile bölgedeki Esad yanlısı milisler arasında Kürtlerin ve Arapların karışık yaşadığı Haseke’de yeni bir güç dengesi oluştu. Bu güçler dengesine göre şehrin Kürt nüfusu ağırlıklı kuzey bölümünde YPG, merkezinde ve güneyinde Esad yanlısı milis güçleri, az bir bölümde de olsa Haseke güney batısında ise İD kontrolü var.
Son 2 gündür Haseke’den Kürt YPG güçleri ile Esad yanlısı milislerin birbirleri ile çatıştıkları haberleri geliyor. Bu gelişme ilginç. Çünkü 4 yılı dolduran Suriye iç savaşında aralarında “adı konulmamış bir saldırmazlık anlaşması” olduğu söylenen ve bu güne kadar çatışmayan YPG güçleri ile Esad yanlıları ilk kez sıcak bir çatışmaya giriyor.
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.