İslam Devleti’nin (İD) ana kalelerinden biri olan Musul’u kurtarma planları Irak’ta hız kazanıyor. Başlarda İD’e hoşgörüyle yaklaşan birçok Sünni Arap, şimdi örgüt tarafından katledilen yakınlarının, el konulan mülklerinin öcünü almak istiyor. Sünni Arap birlikler İD’le mücadele için Erbil’de örgütleniyor, eğitiliyor ve silahlandırılıyor. Bu faaliyetler Irak merkezi hükümeti, Kürdistan Bölgesel Yönetimi (KBY), Musul vilayet meclisi ve ABD önderliğindeki koalisyonun iş birliğiyle yürütülüyor. Ancak Sünni Araplar arasındaki liderlik kavgaları, Bağdat’la Kürtlerin ilişkisi, Kürtlerin Sünni Arap bölgelerin savunmasına ve kurtarılmasına ilgisiz olması bu çabaları zorlaştırıyor. Anlaşmazlıklar, fazlasıyla parçalanmış Irak devletinde İD’i bertaraf etmek bir yana Musul’u istikrara kavuşturmanın da ne kadar zor bir iş olduğunu gösteriyor.

İD’in mağdur ettiği birçok yerel topluluk Musul’u kurtarmak istiyor. Sünni Arap gücüne katılanların çoğunluğu şu an Kürdistan bölgesinde yaşayan yerinden edilmiş Musullulardan oluşuyor ve “sürgündeki” Musul Valisi Asil El Nuceyfi tarafından örgütleniyor. Nuceyfi, Musul şehrinde siyasi konumunu yeniden kazanmanın ötesinde Kürdistan bölgesine benzer daha geniş bir Sünni Arap bölgesini kurup yönetmek istiyor. Nuceyfi, siyasi hedefleri doğrultusunda Türkiye, Suudi Arabistan, Irak Savunma Bakanlığı ve Irak Kürdistan Başkanı Mesud Barzani’den destek alıyor.

Ancak sorun şu ki Nuceyfi, Musulluların desteğini büyük ölçüde kaybetti ve sokaktaki Sünni Arap vatandaşı temsil edecek konumda değil. Musul vilayet meclisindeki 39 sandalyenin 20’sini elinde tutan Nahda (Yeniden Doğuş) blokunun Arap üyeleri Nuceyfi’nin görevden alınmasını istedi. Nahda ayrıca Irak Başbakanı Haydar El Abadi ile geçen ay Bağdat’ta yapılan toplantıyı Nuceyfi’nin katılımı nedeniyle boykot etti. Birçok kişi, Nuceyfi’yi “Musul’un kaybedilmesinden” sorumlu tutuyor ve İD’le temas hâlinde olmakla suçluyor. Bu konu geçenlerde Irak’ın etkili televizyon programı El Bağdadiye’de de tartışıldı. Irak kamuoyu, ayrıca Nuceyfi’nin erkek kardeşi olan Cumhurbaşkanı Yardımcısı Usame El Nuceyfi ile eski Başbakan Nuri El Maliki’nin “Irak’ın yarısını İD’e verdikleri” için yargılanmalarını talep ediyor.

İlginçtir ki Musul meclisinde Nuceyfi’yi gerçekten destekleyen bir tek Kürtler var, bilhassa Barzani’nin Kürdistan Demokratik Partisi. Barzani Nuceyfi’nin siyaseten zayıf olduğunu, Kürt menfaatleriyle ihtilaflı bölgelerin müzakeresi için böylesi bir Sünni Arap yetkilinin daha münasip olduğunu düşünüyor olabilir. Musul meclisinde 16 sandalyeye sahip olan Kürtlerin oyu Nuceyfi’nin valilik koltuğunda kalmasına yardımcı olabilir. Nuceyfi’nin konumunu koruması, Barzani ve Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın da çıkarına olabilir. Zira Nuceyfi, Musul, Kürdistan bölgesi ve Ankara arasında ortak ticaret ve enerji projelerinin geliştirilmesini kolaylaştırabilir.