Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 15 Kasım’da yaptığı “Müslümanlar Amerika’yı Kristof Kolomb’dan üç yüzyıl önce keşfetti” açıklaması yeni bir tartışma başlattı. Bunun üzerine Türk ve dünya basınında Erdoğan’ın açıklamasına ilişkin onlarca makale yayımlandı ki bunların çoğu müstehzi bir tondaydı. Ancak Erdoğan’ın bu açıklamayı yapma gerekçesini ve bunun, Türkiye’nin geçmişi ve geleceği açısından ne anlam ifade ettiğini biraz daha ciddi, dikkatli biçimde incelemek gerekiyor.

Erdoğan söz konusu açıklamayı, Diyanet İşleri Başkanlığı’nın düzenlediği “Latin Amerika Ülkeleri Müslüman Dini Liderler Zirvesi”nde yaptı. 40 ülkeden 75 Müslüman liderin katılımıyla gerçekleşen zirvenin, Ankara’nın Müslüman dünyasında artırmak istediği “yumuşak gücü” göstermesi açısından önemli olduğunu belirtmek gerek. “Türkiye İslam”ının alternatiflerinin Selefilik gibi İslam’ın çok daha katı ve hoşgörüsüz yorumları olabileceği bir zamanda da bu çabanın desteklenmesi lazım.

Erdoğan da zirvedeki Latin Amerikalı konuklarına çoğunlukla İslam medeniyetinden bahsederek, “Bizim tarihimizde sömürgeciliğe rastlayamazsınız” gibi savlar dile getirdi. Amerika’yı Müslümanların keşfettiğine dair sözlerini de konuşmasının bu bölümünde söyledi: “Latin Amerika'nın İslam'la tanışması, 12. yüzyıla kadar dayanır. Amerika kıtasının 1492'de Kolomb tarafından keşfedildiği iddia edilir. Oysa Kolomb'tan 314 sene önce 1178'de Müslüman denizciler Amerika kıtasına ulaşmışlardır. Kristof Kolomb'un hatıralarında Küba kıyılarında dağın tepesinde bir caminin varlığından bahsedilmektedir. Kübalı kardeşimle bunu konuşuruz. O dağın tepesine bir cami bugün de yakışır.”

Peki, Erdoğan’ın sözleri tamamen yanlış mıydı? Tamamen değil, çünkü bir başka yazımda da açıkladığım gibi “keşif” doğru sözcük olmasa da Müslüman denizcilerin Yeni Dünya’ya Kolomb’dan önce ulaşmış olmaları mümkün. (Johann Wolfgang Goethe Üniversitesi’nde ders veren Türk bilim tarihçisi Fuat Sezgin “Amerika kıtasının Müslüman denizciler tarafından Kolomb öncesi keşfi” isimli makalesinde Müslümanların orta çağda hazırladığı okyanus haritalarına dayanarak bu olasılıktan bahseder). Ancak Erdoğan’ın “Küba kıyılarında dağın tepesinde” diye bahsettiği cami konusunda açık bir yanlışlık söz konusu. Zira Kolomb hatıratında Küba’da bir camiden değil, “Cami kubbesine benzer güzel bir tepenin” varlığından bahsediyor.