Kerkük’te Türkmen davasının en bilinen adresi Irak Türkmen Cephesi’nin (ITC) Kerkük il merkezinin fotoğrafını çekmek için tam deklanşöre basacakken yandaki kulübeden çıkan güvenlik görevlisi otomatik silahıyla görüntüye girdi, yakıcı sıcağın altında ciddi bir savaşçı pozu verdi. Bu pozdan Türkmenlerin elinin silaha gitmekte olduğunu anlamalıydım! İçeri girince Türkmenlerin hummalı bir şekilde ‘Türkmeneli’nin geleceğini tartışırken milisleşmenin artık kaçınılmaz olduğuna dair argümanları dinledim. Çok geçmeden ITC lideri Erşad Salihi ve dava arkadaşları kameraların karşısına silahlarıyla geçip milis gücü kurduklarını resmen ilan etti.
Irak-Şam İslam Devleti’nin (IŞİD) Sünni aşiretler, Basçılar ve bazı Sufi gruplarla birlikte Nuri Maliki yönetimine karşı başlattığı ‘Sünni’ isyan dalgası, Kürdistan Bölgesel Yönetimi’ne yıllardır beklediği Kerkük’ü kontrol etme fırsatını sundu. Peşmerge Kerkük’te Irak ordusunun çekildiği üsler ve kontrol noktalarına yerleşirken nüfusunun yüzde 80’i Türkmenlerden oluşan Tuz Hurmatu’da da güvenliği deruhte etti. Türkmenlerin yanıtını aradığı soru şu: Peşmergenin IŞİD tehdidine karşı güvenlik gerekçesiyle sağladığı fiili kontrol kalıcı hale gelirse ne yapacağız? Valilik Caddesi’nde yol kenarında "Peşmerge Kürdistan'ın her yerinde emniyeti sağlayacak" yazının yer aldığı afiş Zap suyunu fiili sınır haline getiren Peşmergenin pozisyonunu çok iyi anlatıyor.
Kerkük petrolün çıktığı günden beri Kürt, Türkmen ve Araplar arasında paylaşım savaşına sahne oluyor. 30 Nisan’daki son seçimde Bağdat’a gönderilen 13 vekilden 8’inin Kürt olması kentin siyasal ve coğrafi haritasının Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nin arzu ettiği yönde değiştiğinin net göstergesi. Kürtler, anayasada öngörülen ama gerçekleştirilemeyen referandumla Kerkük’ün Kürdistan’a katılmasını umarken Türkmenler Kürt, Türkmen ve Arapların ortak yöneteceği federal bir yapıdan yana.
İl merkez binasının biraz ilerisinde bir kale gibi korunan ITC Genel Merkezi’ne gittiğimde ise tüm kurmaylar toplantı halindeydi. Türkiye’nin Kürdistan yönetimiyle stratejik ilişkilere yönelip Türkmenlere ‘Kürtlerle birlikte hareket edin’ demiş olmasından dolayı ITC’de terk edilmiş hissiyatı hakim. Şimdiye kadar Türkiye’yi garantör olarak gören ve silahlı savunma gücü oluşturmaktan uzak duran Türkmenler “Madem ki Türkiye kendi kırmızı çizgilerini bir kenara bıraktı ve bizi koruyan yok o halde milis gücü oluşturalım” noktasına gelmiş gözüküyor.
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.