Washington merkezli araştırma kuruluşu Freedom House 1 Mayıs'ta 2014 raporunu yayımladı ve Türkiye'de basın özgürlüğünün durumunu "kısmen özgür"den "özgür değil"e düşürdü. Bekleneceği üzere, bu bir şok dalgası yarattı. Muhalefet raporu, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın iktidarında ülkenin salt bir "diktatörlüğe" dönüştüğünün bir diğer kanıtı saydı. Adalet ve Kalkınma Partisi hükümeti ise raporu reddederek, Freedom House'u taraflı propaganda yapmakla suçladı. Bilhassa da Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu sert tepki gösterdi. "Türkiye'deki basın özgürlüğü bırakın o kategorideki ülkelerle karşılaştırmayı, kısmen özgür diye bahsedilen bazı ülkelerden çok daha ileridedir" diye konuşan Davutoğlu “Gazetecilerimizin de bu raporu reddetmelerini bekleriz” dedi.
Sayın Davutoğlu kusura bakmasın, ama ben Türkiyeli bir gazeteci olarak Freedom House'un Türkiye raporunu reddetmeyeceğim. Zira raporun büyük ölçüde isabetli olduğunu düşünüyorum. Ancak aynı zamanda kuruluşun Türkiye'ye ilişkin değerlendirmesinin ne hükümetin ne de muhalefetin sandığı kadar olumsuz olmadığını da düşünüyorum. Rapor, Türkiye'nin ne bir diktatörlük ne de liberal bir demokrasi olduğunu doğruluyor: Rapora göre, Türkiye otoriter bir demokrasi, ve aslında son zamanlarda azınlık hakları gibi kimi konularda ilerlerken, basın özgürlüğü gibi kimi konularda ise geriliyor.
Bunu görmek için Freedom House'un incelediği kategorilerden yalnızca "Basın Özgürlüğü" başlığına değil, "Dünyada Özgürlük" başlığına da bakmak gerekli. Bu kategoride ilgili ülkeye yalnızca basın özgürlüğü üzerinden değil, siyasi haklar ve sivil özgürlükler de dahil genel bir puan veriliyor. Türkiye'nin daha kapsamlı bir değerlendirme olan ikinci kategorideki durumu "kısmen özgür" ve Freedom House'un derecelendirmeye başladığı zamandan bu yana bu statü hiç değişmedi.
Ancak "kısmen özgür" statüsünün de farklı dereceleri var. İlginçtir, Türkiye'nin AK Parti öncesindeki (1999-2002) durumu yine "kısmen özgür"müş, ama 1 ile 7 arasında değişen not skalasındaki notu 4.5 yani oldukça düşükmüş. (En iyi not 1, en kötü not 7; İsveç 1 alırken Kuzey Kore 7 alıyor) Ardından AK Parti'nin ilk döneminde bu not yükselmiş ve 2003'te 3.5'ken 2005'te 3'e sıçramış. 2005'ten 2012'ye kadar aynı kalan derece geçen iki yıl içinde hafif bir düşüş göstererek, 3.5'e gerilemiş.
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.