Suudi kraliyet ailesinin önemli bir mensubu ile emekli bir İsrailli generalin kamuoyu önünde görüşmesi, sık rastlanan bir olay değildir. Zira Suudi Arabistan’ın İsrail ile diplomatik ilişkisi yoktur. Bu nedenle Prens Türki El Faysal El Suud ile Emekli Tümgeneral Amos Yadlin’in 26 Mayıs’ta Brüksel’deki bir araya gelişini, canlı internet yayınından büyük bir merakla takip ettim. Daha önce Suudi Arabistan’ın içişleri bakanı, Washington ve Londra büyükelçisi olarak görev yapan Prens Türki, şu an Kral Faysal Araştırma Merkezi’nin başkanlığını yürütüyor. Yadlin ise İsrail Savunma Kuvvetleri’nin askeri istihbarat başkanlığını yaptıktan sonra şu an Ulusal Stratejik Çalışmalar Enstitüsü’nü (INSS) yönetiyor. Amerikan düşünce kuruluşu German Marshall Fund’ın ev sahipliğinde düzenlenen toplantının moderatörlüğünü Washington Post gazetesinin kıdemi köşe yazarı David Ignatius yaptı.

Yaklaşık beş yıl önce Prens Türki’nin Arap-İsrail ihtilafına yaklaşımını yakından izleme fırsatım olmuştu. Londra merkezli düşünce kuruluşu Oxford Research Group tarafından düzenlenen ve Arap Birliği’nin barış girişimini konu alan konferansta bir araya gelmiştik. Konferansın diğer katılımcıları arasında Mısır’ın şu anki Dışişleri Bakanı Nebil Fehmi, Arap Birliği genel sekreterinin o dönemki özel kalemi Hişam Yusuf ve Filistin Yönetimi, Ürdün, ABD, Avrupa ve İsrail’den temsilciler yer almıştı.

Prens Türki’nin bu hafta vermeye çalıştığı mesaj, esasen ekim 2008’de Oxford’daki konferansta söylediklerinden farklı değildi. Yani Arap ve Müslüman dünyası, İsrail’e tohumları Suudi Arabistan’da atıldıktan sonra 28 Mart 2002’de Beyrut’ta filizlenen barış girişimini teklif ediyordu. Girişimin gerçek hayattaki hüzünlü hikâyesi ise İsrailli konuşmacının mesajlarıyla gözler önüne serildi.

Türki, 2008’deki konferansta şunu vurgulamıştı: İsrail, Filistinlilerle ikili bir düzenleme yapmaktansa Arap Birliği ile uzlaşabilir ve bu uzlaşı sadece ihtilaf ve işgali sona erdirmekle kalmaz, İsrail’in tüm Arap devletleri ve İslam İş Birliği Teşkilatı üyeleri ile ilişkilerini normalleştirir.