Irak’taki petrol kavgası KBY’nin zafiyetini ortaya çıkardı

Bağdat’la Erbil arasında petrol ihracat haklarıyla gelirler üzerine süren kıyasıya kavga, son iki haftada iyice tırmandı ve Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nde (KBY) 1991’den bu yana en ciddi mali krize yol açtı.

İki tarafın uzlaşamaması üzerine Bağdat, KBY’nin bir kısım ödeneklerini durdurdu. Bunun neticesinde kimi kamu çalışanlarının iki-üç aylık maaşları ödenemeyecek duruma geldi. Maaşı ödenemeyenler arasında, Peşmerge kuvvetleri ile uluslararası petrol şirketlerinin tesislerinde güvenliği sağlayan Petrol Koruma Gücü de yer alıyor. Bağdat’a sert tepki veren KBY Başkanı Mesut Barzani, yapılanların “Kürdistan halkına savaş açmak” anlamına geldiğini söylerken maaşların KBY kaynaklarından da karşılanabileceğini iddia etti.

KBY, milliyetçi söyleme sarılıp Maliki karşıtı gösteriler düzenledi, desteğini esirgediği için ABD’yi suçladı ve uluslararası petrol şirketlerine ödemelerini yapması için baskı uyguladı. Ancak tüm bunlara rağmen KBY’nin Bağdat karşısında güç kazanıp bağımsız petrol ihraç etme uğraşı etkisiz kalıyor. Yasal, siyasi ve teknik engellerin yanı sıra, KBY’nin başlıca müttefiki ve enerji ortağı Türkiye Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan, siyasi geleceğini belirsizliğe sokan bir iç krizle karşı karşıya. Yasal bir ihracat güzergâhı ile kayda değer alternatif gelir kaynaklarından mahrum olan Erbil, bir yandan yerel halkın tepkisini toplarken bir yandan da yatırımcı güvenini korumak durumunda. Hâl böyle olunca Erbil üzerindeki Bağdat’la uzlaşma baskısı fazlasıyla artacak. Aksi hâlde, denize çıkışı olmayan bu bölge, bugüne dek elde ettiği ekonomik ve siyasi kazanımlarını riske atacak, halkını ve başlıca kurumlarını toplumsal, siyasi ve mali istikrarsızlık tehdidiyle karşı karşıya bırakacak.

Bağdat’ın KBY bütçesini durduracak kadar ileri gitmesi, pek az kişinin öngördüğü bir misillemeydi. Irak hükümetiyle KBY’nin ödenek kavgası 2005’ten beri sürse de KBY, genişleyen yıllık bütçesini Bağdat’tan almaya hep devam etmişti. Bölgenin toplam üç vilayetin idaresi için 2013’te aldığı ödenek yaklaşık 13 milyar dolardı ki bu, petrol üreten diğer Irak vilayetlerine kıyasla yüksek bir rakamdı. Bağdat, KBY enerji sektörünün gelişimini engellemek için de etkin bir uğraş göstermedi. Bağdat’ın Kürdistan bölgesinde faaliyet gösteren şirketleri ‘kara liste’ye alması, petrol devlerini KBY ile sözleşme imzalamaktan, bölgedeki hidrokarbon kaynaklarını işlemekten hiç mi hiç caydırmadı.