2005 yılında Türkiye'de ilk defa “Ermeni konferansı” yapılmaya girişildiğinde bütün ülke çapında büyük bir gerginlik yaşanmıştı. Dönemin Adalet Bakanı Cemil Çiçek konferansı düzenleyenlerin “Türkiye’yi arkadan hançerlediğini” söylemiş, ana muhalefet partisi olan Cumhuriyet Halk Partisi milletvekili Şükrü Elekdağ Mecliste yaptığı konuşmada konferansı düzenleyenleri “vatana ihanet” etmekle suçlamıştı. Yoğun baskılar sonucunda Boğaziçi Üniversitesi konferansı düzenlemekten vazgeçmiş, konferans ancak özel bir üniversite olan Bilgi Üniversitesinde yapılabilmişti. Ancak tepkiler bununla da kalmamış, konferansa katılanlar öfkeli göstericilerin tehditkâr sataşmalarına maruz kalmışlar ve konferans zor bela tamamlanabilmişti.
Aradan geçen zaman zarfında Türkiye'de atmosfer ciddi bir şekilde değişti. 1915’de meydana gelen Ermeni soykırımı 24 Nisan günlerinde anılmaya başlandı; konuya ilişkin onlarca kitap çıktı ve köşe yazılarında, televizyon programlarında 1915’e sık sık atıfta bulunuluyor. Hükümet Türkiye'nin bildik resmi tezlerini savunmaya devam etse de, 1915 Türkiye'de konuşulabilir bir konu haline geldi.
Ermeni soykırımının artık rahatlıkla üzerine konuşulabilir bir konu haline geldiğinin önemli işaretlerinden birisi de, 2-4 Kasım tarihleri arasında gerçekleştirilen “Müslümanlaştırılmış Ermeniler” konferansı idi. Bu konferans 8 yıl önce protestoların ardından “Ermeni konferansı”na ev sahipliği yapmaktan vazgeçen Boğaziçi üniversitesinde gerçekleştirildi. Hem de bu sefer, ne konferans salonunun dışında protesto gösterileri oldu ve ne de siyasetçiler konferansı düzenleyenleri hedef aldılar. Bu konferansın herhangi bir gerginliğe yol açmadan, huzur içinde yapılabilmesi Türkiye'nin Ermeni soykırımını konuşma konusunda ciddi mesafe aldığını gösteriyor.
Konferansa Türkiye'den, Ermenistan’dan ve dünyanın dört bir tarafından Türk, Ermeni, Amerikalı ve Avrupalı akademisyenler, entelektüeller, soykırım mağdurlarının torunları katıldılar. Yoğun bir ilgiyle karşılanan konferansta 1915 ve sonrasında Müslüman olarak soykırımdan kurtulanlara ne olduğu tartışıldı.
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.