Türkiye’de yaşayan herkes kabul ederki Türkiye’nin en önemli meselelerinden biri Alevi meselesidir…Benim görüşüme göre Türkiye’nin bir numaralı toplumsal meselesi Alevi meselesidir.Türkiye’nin en acil çözmesi gereken sorunu budur…
Aleviler Al-Monitor’daki ilk yazımda da belirttiğim gibi Türkiye’nin en büyük dinsel azınlığıdır.Sayıları araştırmalara göre 12 ile 15 milyon arasında değişmektedir.Türkiye’nin 76 milyon nüfusa sahip bir ülke olduğunu düşünürsek bu çok önemli bir sayıdır.Alevi inancı hakkında kısaca bilgi vermek gerekirse şunları diyebiliriz.Alevilik genel olarak İslam içinde olmakla beraber Anadolu coğrafyasının İslam-öncesi inançlarının da çok yoğun olduğu senkretik ve ezoterik bir inanç sistemidir.Aleviler içinde çok ufak bir azınlık kendini İslam dışında görmektedir.Çoğunluk Hak-Muhammed-Ali diye özetlenen doktrine bağlıdır.Bu doktrine göre kainatı Allah yaratmıştır. Hz.Muhammed Allah’ın elçisidir. Hz.Ali’nin de İslam Peygamberi Hz.Muhammed’e yakın,hatta belki eşit derecede bir ruhani ve manevi önemi vardır.Anadolu Alevilerinin inançlarının kimi kısımları Şii İslam’ın doktrinlerine benzer olsa da inanç kökenleri farklıdır.Anadolu Aleviliğinde şeriat diye nitelenen İslam hukuku kuralları hemen hemen hiç geçerli değildir.Şia’nın bir kolu olan Alevilik Türkiye’nin güneyindeki Arapların Aleviliği yani Nusayriliktir.Türkiye Nusayrilerinin hemen tamamının Suriye’de de akrabaları vardır.Fakat günümüz Türkiye’sinde Aleviler diye ifade edilince hem Türk Hem Kürt hem de Arap Alevileri kastedilmektedir…
Türkiye’nin yakın tarihinde Aleviler ve Sünniler arası çatışmalar yaşandı ve şu an Ergenekon davasında yargılanan derin devletin organizasyonlarıyla Alevi katliamları yaşandı.1938 Dersim Katliamı doğrudan Kemalist yönetimin yaptığı bir katliamdı.Dönemin tek parti CHP yönetimi “Potansiyel terörist” gördüğü Dersim bölgesinin Kürt Alevilerini topluca katletmiştir.Bu katliamın emrini Mustafa Kemal Atatürk’ün mü yoksa CHP’nin ikinci adamı İsmet İnönü’nün mü verdiği hala tartışmalı bir konudur.Genelde bu konuda İnönü suçlanır ama Atatürk’ün günümüz Türkiyesi’nde hala büyük bir tabu olduğunu ve eleştirilmek istenmediğini belirtelim.O sebeple genelde Türk liberalleri ve muhafazakarları İnönü’yü günah keçisi ilan etmişlerdir.İşin tuhafı Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu olan ve 1938 Dersim Katliamı’nı yapmış Cumhuriyet Halk Partisi’nin başında şu an Dersimli bir Kürt Alevi olan Kemal Kılıçdaroğlu vardır…CHP’nin Alevilere yönelik red,inkar ve asimilasyon politikası uyguladığı açıktır ama ona rağmen Alevilerin çoğunluğu “Sünni İslam korkusu” sebebiyle CHP’ye oy vermektedir.Kürt Alevilerin ise çok büyük çoğunluğu PKK’nın siyasi kolu olan BDP’yi desteklemektedir…Alevilere yönelik asimilasyoncu politikalar bağlamında Türk sağ partilerinin de sicili berbattır.Türkiye’nin resmi Sünni din kurumu Diyanet İşleri Başkanlığı bugüne kadar Alevileri dışlayan bir yapıya sahip olmuştur…
Türkiye’yi 11 yıldır yöneten Müslüman demokrat AKP ise Aleviler konusunda geçmişteki sağ partilerden farklı daha liberal bir tavırda olduğunu sürekli göstermek istemiştir.Fakat genelde AKP’nin bu girişimleri başarısızlıkla sonuçlanmıştır.Alevilerin sorunlarını araştıran çok sayıda resmi workshop organize edilmiştir.Alevilerin 1993 yılında katledildiği Sivas Madımak Oteli “İnsanlık Müzesi” yapılmak üzere kamulaştırılmıştır.Lise ders kitaplarında Alevilik ile ilgili objektif içerikli bir ders konmuştur…Fakat bütün bu girişimler Alevilerin taleplerinin çok az bir kısmını karşılamaktadır.Aleviler herşeyden önce devletin resmi din kurumunun yeniden şekillenmesini istemektedir.Aleviler artık devletten ve toplumdan dışlanmak istemiyorlar…İşte bu konuda geçtiğimiz hafta çok önemli bir gelişme yaşandı…
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.