Türkiye’den Irak’a ‘su çarı’
Erdoğan’ın Irak özel temsilcisi olarak atadığı Veysel Eroğlu komşudaki su sorununun çözümüyle ilgili iddialı bir işe soyundu. Eroğlu hazırladığı yol haritasıyla Bağdat’a gidecek.
Türkiye, Dicle ve Fırat nehirlerindeki debinin düşmesine paralel olarak kriz yaşadığı Irak’ın su sorununa el atıyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 1990’larda belediye başkanı olduğu günlerden beri yanından ayırmadığı eski Orman ve Su İşleri Bakanı Veysel Eroğlu’nu Irak özel temsilcisi olarak atadı. Eroğlu bir “su çarı” edasıyla farklı bakanlıklardan uzmanlarla oluşturduğu özel ekiple Irak’ta su yönetimine dair bir eylem planı üzerinde çalışıyor. Irak tarafının ilk tepkisi olumlu. Ancak sorunun kaynağı ve çözümüne dair farklı yaklaşımlar nedeniyle Irak’ın beklentileri ile Türkiye’nin olası yol haritası şimdilik birbirini karşılamıyor.
Kuraklığın etkisini iyice hissettirdiği geçen yıl, Türkiye’nin Ilısu Barajı’nda su tutmaya başlaması tartışmalara yol açmıştı. Türk hükümeti önceden Irak hükümetiyle mutabakat sağlamasına rağmen su tutma operasyonunu iki kez ertelemek durumunda kalmıştı.
Su kullanımının artmasına karşın yağış miktarlarında görülen düşüş, Dicle ve Fırat’tan beslenen bölgelerin sorunlarını ağırlaştırıyor. Türkiye topraklarından çıktıktan sonra Suriye’den geçip Irak’ı sulayan Fırat sularının yaklaşık yüzde 80 ilâ 88’i Türkiye’den kaynaklanıyor.
Türkiye’den çıktıktan sonra kısa bir mesafede Irak-Suriye sınırını teşkil eden ve Musul ile Bağdat’tan geçtikten sonra Kurna’da Fırat ile birleşerek Şatt’ül Arab’ı oluşturan Dicle’de ise bu oran daha farklı: Dicle sularının yüzde 51’i Irak, yüzde 40’ı Türkiye ve yüzde 9’u İran’dan kaynaklanıyor. Suriye ile 1987’de imzalanan protokol gereği Türkiye’nin Fırat’tan bırakması gereken su miktarı saniyede 500 metreküp. Dicle ile ilgili olarak Irak’a verilmiş bir taahhüt yok.
