İran ABD-Rusya anlaşmasına niçin güvenmemişti?

Suriye krizinde pek çok oyuncu yer alıyor ancak görünen o ki bunlardan sadece ikisi büyük kararlar verebiliyor. Rusya ve ABD, 10 Eylül’de Suriye’de ilgili tüm taraflara riayet mecburiyeti getiren geçici bir ateşkes anlaşmasına vardılar. Ancak hem Washington hem Moskova ihlal iddialarında bulunurken ateşkes 19 Eylül’de sona erdi. Rusya, 17 Eylül’de Deyrizor’da 62 Suriyeli askerin ölümüyle sonuçlandığı bildirilen ABD saldırısını sorgularken bu olayın tüm barış sürecini tuzla buz edebileceğini öne sürdü. ABD ise Suriye hava kuvvetlerinin 19 Eylül’de Halep’te bir BM yardım konvoyuna düzenlediği saldırıdan tümüyle Rusya’yı sorumlu tuttu.

Oysa Rusya ve ABD’nin anlaşmaya daha sıkı şekilde uyacağı ve krizde yeni bir anlayış birliği sağlanabileceği yönünde güçlü beklentiler vardı. Bu gelişmenin yüz binlerce insanın canına mâl olan, Suriye nüfusunun yarısından fazlasını yerinden eden altı yıllık kanlı savaşta bir dönüm noktası olabileceği ve savaşı bitirecek kapsamlı bir barış planına zemin hazırlayabileceği umulmuştu. Bu hedefin gerçekleşmesi, iki kilit bölgesel oyuncunun, her ikisi de Suriye’de askeri varlık gösteren ve karşı cephelerde savaşan militanlar üzerinde güçlü nüfuza sahip İran ve Türkiye’nin desteği olmadan sağlanamazdı.

Kimliğinin gizli kalması kaydıyla Al-Monitor’a konuşan İranlı bir askeri kaynak şu değerlendirmede bulundu: “Amerikalılara güvenmek için hiçbir sebep yok. İş birliğine hazır olmamızın tek nedeni Rus müttefiklerimiz. (…) Bu ateşkes uğruna Halep’te insanlar savaştı ve can verdi. Ateşkes onların da sayesinde mümkün oldu.”

İran, resmi tutum olarak Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Behram Kasımi’nin açıklamasıyla ABD-Rusya mutabakatını olumlu karşıladı. 11 Eylül’de Tahran’da basına açıklama yapan Kasımi şöyle konuştu: “İran Suriye’de her zaman ateşkese olumlu bakmış, bu ülkenin tüm halkına insani yardım ulaştırılmasından yana olmuştur. (…) Ateşkes uygulanabilir ve sürdürülebilir olmalı, teröristlere toparlanma fırsatı vermemeli.”