Yeni ahlak ajanları İran toplumunu nasıl etkileyecek?

Tahran emniyet müdürünün geçtiğimiz günlerde 7 bin gizli ahlak ajanının görevlendirildiğini açıklaması İran basını ve sosyal medyada büyük tepkiyle karşılandı. Tepki büyük ölçüde girişimin toplumsal sonuçlarına odaklandı: özel hayat ve yurttaşlık haklarının ihlali, olası istismarlar ve insanlar arasında güvensizliğin yaratılması. Ayrıca uygulamanın muğlaklığı da kaygı konusu oldu. Örneğin kimlerin hedef alınacağı, gizli ajanların nasıl eğitileceği ve çalışacağı, bu faaliyetlerin ne kadar hukuki olacağı soru işareti.

Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani ise seçim kampanyasında şu sözü vermişti: “Toplumda gerçek anlamda güvenlik sağlamak için polisle birlikte çalışacağım ve meçhul, kimliği belirsiz ajanların insanları sorgulamasına izin vermeyeceğim.” Bu vaat şimdi sorgulanıyor. Ancak yönetimden gelen açıklamalara bakılırsa medyada yer alan kaygı ve eleştirilerin benzerleri cumhurbaşkanlığı kademesinde de dile getiriliyor. Nitekim Ruhani “Özgürlükler kanundan başka bir şeyle sınırlandırılmaz. Yönetim ve yargı bile insanları kısıtlayamaz.” şeklinde konuştu. Ayrıca yönetimin bu konuda “yürütme yetkisi dâhilinde her şeyi yapacağına” söz verdi.

Beyaz-yeşil minibüsleriyle tanınan ve genelde bir polis aracının eşlik ettiği ahlak devriyeleri İran sokaklarında ilk 2007’ yılında görülmeye başlandı. Devriyeler, dönemin Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad’ın emniyet birimlerine gönderdiği İffet ve Erdem Planı kapsamında görevlendirilmişti. Bu plan daha sonra Toplumsal Güvenliği Artırma Planı’nın parçası olarak uygulandı.

Yaklaşık 10 yılın ardından ahlak devriyelerine şimdi 7 bin gizli görevli ekleniyor. Bu kişiler kadınlara yönelik tacizleri, gürültü kirliliğini ve zorunlu olan başörtüsünü araçlarında veya sokak gösterilerinde çıkaran kadınları tespit etmekle görevli olacak. Bu tip davranışlar tespit edildiğinde gizli görevliler, plaka numarası dâhil ihlalde bulunan kişinin bilgilerini telefon mesajıyla polisin ahlak birimine bildirecek.