Rusya ve Katar’ın doğalgaz rekabeti

Rusya’nın Orta Doğu’da -- ya da herhangi bir bölgede -- ilişkileri nadiren basit olur, ama Katar’la ilişkisi bilhassa çetrefillidir. Moskova ile Doha arasında Suriye konusunda yaşanan gerilim, ilişkilerinin en göze çarpan unsuru sayılır. Katar, Suriye Cumhurbaşkanı Beşar Esad’ın devrilmesinin en kararlı savunucularından biri iken Rusya, Esad’a desteğini sürdürüyor.

İki tarafın Sünni İslam ideolojilerine temel tavır farkını yansıtan bu karşıtlık, Rusya’nın Çeçenistan’daki savaşlarında Çeçen ayrılıkçıların Katar’da finansal destek arayıp bulmasıyla ilk defa somut olarak ortaya çıkmıştı. Rus yetkililer sürekli olarak bu çatışmaları ve onların ürettiği terörü başlıca ulusal güvenlik tehdidi olarak dile getirirken bu karşıtlık, ikili ilişkilerin belirleyicisi hâline gelebilirdi. Ancak Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Çeçenistan’ı sonunda kontrol altına alması ve bölgenin yönetimini gaddar ve yolsuz Çeçen Cumhurbaşkanı Ramazan Kadirov’a havale etmesiyle birlikte gündelik şiddet azaldı ve belki de böylece bu ihtimalin önüne geçilmiş oldu.

Rusya’nın yüzölçümü Katar’ınkinden bin 400 kat büyük, nüfusu da yaklaşık 70 kat fazla. Fakat her ne kadar ilginç görünse de Rusya ve Katar hatırı sayılır alanlarda rekabet hâlinde. Rekabetin sebebi tabii ki doğalgaz. Çünkü hem Rusya hem Katar dünyanın önde gelen doğalgaz üreticileri ve ihracatçıları arasında yer alıyor. Hâl böyle olunca iki ülke, bazı alanlarda özellikle ortak çıkarları savunmak söz konusu olduğunda iş birliği yapıyor, bazı alanlarda ise rekabet ediyor. Ancak doğalgaz ihracatı, milli güvenlik ve terör konularından farklı olarak sadece ticarettir ve şu ana kadar hem Moskova hem Doha “İş iştir!” fikrini benimsemeye hazır oldu.

Rusya’nın Katar’la iş birliği, Gaz İhraç Eden Ülkeler Forumu’nda (GECF) gittikçe belirginleşiyor. GECF, “üye ülkelerin doğalgaz kaynakları üzerindeki egemenlik haklarını desteklemek’’ gibi oldukça geniş bir amaca sahip yeni gelişen bir uluslararası örgüttür.