Doğal gaz rekabetinde Mısır Türkiye’nin önüne mi geçti?

Mısırlı uzmanlara göre Güney Kıbrıs yönetimiyle eylülde imzalanan doğal gaz boru hattı anlaşması, Doğu Akdeniz’deki enerji rekabetinde Mısır’ı Türkiye’nin önüne geçirdi. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

al-monitor Doğu Akdeniz’de Kıbrıs yönetiminin lisansıyla doğal gaz araması yapan Homer Ferrington sondaj kulesi, 21 Kasım 2011 Photo by REUTERS/Cyprus Public Information Office/Handout/File Photo.
Menna A. Farouk

Menna A. Farouk

@MennaFarouk91

İşlenmiş konular

Petrol ve gaz

Eki 5, 2018

Mısırlı uzmanlar Mısır ile Kıbrıs (güneydeki Rum yönetimi) arasında 19 Eylül’de imzalanan boru hattı anlaşmasının Avrupa’ya gaz nakli konusunda Mısır-Türkiye rekabetine nokta koyduğuna inanıyor. Anlaşmaya göre Kıbrıs’ın Afrodit sahasından çıkarılan doğal gaz, denizin altından döşenecek boru hattıyla Mısır’daki sıvılaştırma tesislerine ulaşacak ve buradan Avrupa ülkelerine reeksport edilecek.

Kahire İngiliz Üniversitesi petrol mühendisliği bölümünde öğretim üyesi olan Servet Ragıp Al-Monitor’a şöyle konuştu: “Rekabet sona erdi. Mısır Kıbrıs’la sağlam bir iş birliği geliştirmeyi başardı ve doğal gazı kendi tesislerinde sıvılaştırıp Avrupa’ya, dünyanın başka pazarlarına ihraç ederek önemli kazanımlar elde edecek.”

Mısır’ın Orta Doğu’da önemli bir enerji güzergahı olmak ve Avrupa’ya gaz sağlamak için Türkiye’yle rekabet ettiğini vurgulayan Ragıp, şöyle devam etti: “Türkiye haziran 2016’da İsrail’le ilişkilerini normalleştirdi ve iki ülke, İsrail’den Avrupa’ya Türkiye üzerinden gaz ulaştıracak boru hatları için mutabık kaldı. Ancak Türkiye’nin önünde bir engel vardı, o da Kıbrıs’tı. Zira boru hatlarının Kıbrıs’ın münhasır ekonomik bölgesinden geçmesi gerekiyordu ama iki ülke, Türkiye’nin (1974’teki) Kıbrıs harekâtından bu yana tarihsel bir anlaşmazlık içinde.”

Ragıp’a göre Avrupa’nın Rusya’nın siyasi baskılarına maruz kalmamak için Rus gazına bağımlılığını azaltma çabası ve Türkiye’yle Kıbrıs arasındaki zıtlaşma Mısır’ın işine yaradı ve Mısır, Kıbrıs ve Yunanistan’la sağlam bir ittifak kurarak doğal gazda iş birliğini artırdı.

Bu arada Türkiye-İsrail ilişkilerinin yeniden bozulduğuna dikkat çeken Ragıp, ABD Başkanı Donald Trump’ın Kudüs’ü İsrail’in başkenti olarak tanımasının ardından Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın İsrail’e yönelik çıkışlarını artırdığını ve bunun da Türkiye’nin bölgesel enerji merkezi olma umutlarına ket vurduğunu belirtti.

Kıbrıs Enerji Bakanı Yorgos Lakkotrypis anlaşmayı Lefkoşa’da Mısırlı mevkidaşıyla imzaladıktan sonra şöyle dedi: “Bugün atılan imzalar, sadece Kıbrıs için değil bütün Doğu Akdeniz bölgesi için önemli bir kilometre taşı. (…) Burada esasen bir Avrupa boru hattından bahsediyoruz. Kıbrıs doğal gazı bu boru hattıyla Mısır’a taşınacak ve buradan sıvılaştırılmış doğal gaz şeklinde Avrupa’ya reeksport edilecek.”

Anlaşmayı Mısır adına imzalayan, ayrıca Kıbrıs Cumhurbaşkanı Nikos Anastasiades ile görüşen Mısır Petrol Bakanı Tarık El Molla ise anlaşmanın bir ilk olduğunu, daha geniş ufuklara açılmak için temel kurallar belirlediğini ve yabancı yatırımcılarla özel sektöre yatırım yolunu açtığını belirtti.

Mısır’ın geçtiğimiz nisanda Avrupa Birliği ile enerji alanında imzaladığı mutabakat zaptına atıfta bulunan Molla, anlaşmanın AB’deki gaz arzına olumlu katkı yapacağını, bu bağlamda Mısır’ın önemli bir rol oynayacağını vurguladı.

Mısır’la Kıbrıs arasında gaz nakline ilişkin ön anlaşma 21 Kasım 2017’de imzalanmıştı. İki ülke 2o13 yılında da kendi ekonomik bölgelerinde petrol ve gaz sahalarını geliştirmek üzere deniz sınırlarını belirleyen anlaşma imzalamıştı.

Mısır Genel Petrol Şirketi’nin eski başkanı Salah Hafız son anlaşmayı Al-Monitor’a şöyle yorumladı: “Anlaşma, Mısır’ı Orta Doğu’da önemli bir gaz güzergâhı yapma ve içteki gaz ihtiyacını karşılama yolunda umut vadeden bir adımdır. Daha önce örneği olmayan bir başarıdır.”

Hafız’a göre anlaşmanın Mısır’a faydası çift yönlü olacak: Hem gaz sıvılaştırma işlemlerinden gelir sağlanacak hem de gaz arzındaki sıkıntılar nedeniyle durma noktasına gelen sıvılaştırma tesisleri yeniden çalışmaya başlayacak. Mısır gaz ihraç eden bir ülkeyken arz sıkıntıları yüzünden 2012’den itibaren ithalatçı konumuna düştü.

Hafız sözlerini şöyle sürdürdü: “Anlaşma, doğal gaza bağlı olan petrokimya projelerinin büyütülmesinde Mısır’a katkı sağlayacak. Buna karşılık, gaz tüketiminde ufak bir pazar sayılan Kıbrıs da gazını (dışarıya) pazarlama ve ihraç etme açısından anlaşmadan fayda sağlayacak.”

Mısır enerji sıkıntısını çözmek ve 25 Ocak 2011 devriminden sonra kaybettiği ihracatçı konumunu yeniden kazanmak için 2014’ten itibaren bu alandaki çabalarını artırmıştı. Eylüldeki son sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) alımının ardından hükümet, 30 Eylül’de LNG ithalatını durdurduğunu açıkladı. Molla’ya göre bu adımla ülke ayda yaklaşık 250 milyon dolar tasarruf edecek.

Resmi raporlara göre Mısır’ın günlük doğal gaz üretimi geçtiğimiz temmuz ayında yaklaşık 170 milyon metreküp seviyesindeyken eylül ayında 186,9 milyon metreküpe ulaştı. Petrol Bakanlığı verilerine göre temmuz-ağustos-eylül döneminde toplam 2 milyar dolar bedelle 17 defa LNG ithal edildi.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Özel etkinlikler
  • Sadece davet brifingi

Recommended Articles

COVID-19 krizi gıdada kıtlık korkusu yarattı
Mustafa Sönmez | | Nis 24, 2020
Kıbrıs’a silah ambargosu kalkacak mı? Trump kararı Pompeo’ya havale etti
Bryant Harris | Yaptırımlar | Nis 14, 2020
Türk-Azeri milyarderin tutuklanmasının arkasında ne var?
Amberin Zaman | Petrol ve gaz | Mar 20, 2020
Ankara’nın Suriyeli sığınmacılar kartı etkisini neden yitirdi?
Kadri Gürsel | Mülteciler | Mar 19, 2020
Mısır-Türkiye arasındaki enerji kavgası alevleniyor
Rasha Mahmoud | Petrol ve gaz | Mar 27, 2020

Recent Podcasts

Featured Video

More from  Mısır'ın Nabzı

al-monitor
Türkiye’yi tehdit olarak gören Mısır donanmasını güçlendiriyor
George Mikhail | denizcilik stratejisi | Tem 1, 2020
al-monitor
İstanbul’un fethini 'işgal' diye tanımlayan Mısır kurumu eleştiri oklarının hedefinde
Menna A. Farouk | | Haz 19, 2020
al-monitor
Mısır-Türkiye arasındaki enerji kavgası alevleniyor
Rasha Mahmoud | Petrol ve gaz | Mar 27, 2020
al-monitor
Libyalı Yahudiler ülkelerine dönüş hakkı istiyor
George Mikhail | etnik azınlıklar | Şub 21, 2020