İsrail'in Nabzı

İsrail ve Rusya Suriye konusunda iş birliğini artıracak mı?

By
p
Article Summary
İsrailli güvenlik yetkilileri Rus ordusunun Suriye’ye müdahalesinin güç dengesini İsrail’in lehine mi yoksa aleyhine mi değiştireceğini tartışıyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

Başbakan Benjamin Netanyahu Akka’da 1 Aralık’ta katıldığı bir etkinlikte şöyle konuştu: “Suriye’nin bize karşı bir cepheye dönüşmesini (…) ve özellikle Suriye’den Lübnan’a öldürücü silah naklini önlemek için Suriye’de zaman zaman operasyonlar düzenliyoruz.” Böylelikle İsrail’in Suriye’de askeri faaliyette bulunduğu resmi bir İsrailli kaynak tarafından, üstelik de Başbakan’ın ağzından ilk kez teyit edilmiş oldu.

29 Kasım’da devlet radyosuna konuşan İsrail Savunma Bakanı Moşe Yalon bir Rus savaş uçağının kısa süre önce İsrail hava sahasını “yanlışlıkla” ihlal ettiğini söylemişti. Yalon şöyle konuştu: “Uçak sınırlarımızdan bir mil kadar içeri girdi. Telsizle temas kurduk ve uçak hemen Suriye hava sahasına geri döndü.”

28 Kasım’da düzenlenen bir “Şabat Kültürü” etkinliğinde konuşan Savunma Bakanlığı siyasi-askeri büro şefi Tümgeneral Amos Gilad ise Rus jetlerinin son günlerde birkaç kez İsrail hava sahasını kısa sürelerle ihlal ettiğini söyledi. Rus pilotların ihlalden hızla haberdar edildiklerini ve hiçbir vukuat olmaksızın geldikleri yöne döndüklerini de ekledi.

Rusya-Türkiye cephesindeki durum ise Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Türk Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın karşılıklı çıkış ve tehditleri ile ısınmaya devam ediyor. Ancak aynı derecede hassas ve önemli bir cephede de ilginç olaylar yaşanıyor. Bu cephe Suriye ve Lübnan hava sahalarının İsrail ile buluştuğu nokta. Bölgede olayları tetikleyen ve karmaşık hâle getiren yeteri kadar oyuncu yokmuş gibi Rus ordusu da büyük bir hava gücü, önemli bir deniz gücü ve son olarak da S-400 uçaksavar sistemleriyle işin içine girdi. S-400’lerin menzili tüm bölgeyi kapsıyor. Bu da bölgede havalanan her İsrail uçağının Ruslar tarafından tespit edilip düşürülebileceği anlamına geliyor.

Ancak tüm bunlara rağmen Ruslar ve İsrailliler en azından şimdilik hem fikir. Her konuda anlaşıyorlar. Faaliyetlerinde gerçek zamanlı bir eş güdüm içindeler, birbirlerine saygılılar ve karşı tarafa ihtiyaç duyduğu alanı sağlıyorlar. İsrail bunu esasen başka bir seçeneği olmadığı için yapıyor, Rusya ise hâlihazırda bölgede açtığı onca cepheye bir yenisini eklemeye ne hevesli ne de istekli olduğu için.

Netanyahu ve Putin 30 Kasım’da Paris’teki İklim Konferansı’nın marjında bir araya geldi. Görüşmenin içeriğine vakıf yetkililer isimlerinin açıklanmaması kaydıyla görüşmenin “faydalı ve dostça” geçtiğini bildirdi. 

28 Kasım’da Knesset üyesi Avigdor Liberman’a bu karmaşık tabloya ilişkin düşüncelerini sordum. Eski Dışişleri Bakanı Liberman şu an Netanyahu’nun muhalefet sıralarındaki en büyük tenkitçilerinden biri. 1970’lerin sonunda Sovyetler Birliği’nden İsrail’e göçen ve Rusya konusunda uzman olan Liberman şöyle konuştu: “Rus kara birlikleri ve hava birlikleri ile gerçek zamanlı tam bir eş güdüm içindeyiz. Aramızda iletişim hattı haftanın yedi günü 24 saat açık. Umarım kendimizi Türklerin Ruslarla yaşadığına benzer bir durum içinde bulmayız. Zaten bunun olması için bir sebep de göremiyorum. Rusya’nın verdiği tüm sinyaller yakın bir iş birliğine işaret ediyor. Putin bu hafta Rusya’da antisemittik eylemlere verilen cezaların kapsamını genişletti. İsrail’den daha çok sebze ithal etmek istiyorlar. En azından onlar açısından bizim bu çatışmaya dahil olmadığımızı söylüyorlar. Rusya’nın bizimle bir sorunu yok. Onların gündeminde başka konular var.”

Ancak sorun şu ki bu başka konular da kimi zaman İsrail’in çıkarlarına ters düşebilir.

İsrail güvenlik teşkilatı İsrail’in kuzey sınırındaki Rus müdahalelerinden hoşnut ama bunlardan aynı zamanda endişe de duyuyor. Netanyahu’nun İsrail’in Suriye’de saldırılar düzenlediğini açıklaması herhalde tesadüf olamaz. Netanyahu güvenlik konularında patavatsız konuşmakla bilinse de bu sefer söylediği her şey önceden planlanmıştı.

İsrail Ruslarla yapılan güvenlik eş güdümünü sadece havada değil, karada da sürdürmek istiyor.

İsrail, Putin ve Netanyahu arasındaki görüşme de dâhil taraflar arasında yapılan muhtelif temaslarda şunu açıkça ortaya koydu: Doğu’dan Batı’ya --yani İran’dan Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad üzerinden Hizbullah’a -- bölgedeki hassas güç dengesini değiştirebilecek çapta herhangi bir silah sevkiyatını casus belli (savaş nedeni) sayacak. Yabancı haber kuruluşlarına göre İsrail bugüne kadar böyle bir silah sevkiyatını tespit ettiğinde saldırıya geçti ve bunu genelde Suriye tarafında yaptı. Zira burada savunmaya yönelik bir hamle şansı sıfıra yakın. Şimdi denkleme aniden Rus ayısı dâhil oldu. Rus ayısı hem kendisini savunmayı hem de saldırmayı iyi biliyor. Buradaki asıl soru şu: İsrail’in insanlı ya da insansız hava araçları bundan sonra bu silah konvoylarının üzerinde uçarken Rusların uçaksavar bataryalarının radarına takılırsa ne olacak? Tüm taraflar işlerin yolunda devam etmesini umuyor ama fiiliyat da kendi kurallarını dayatıyor. Siyasi düzeydeki tepkileri bazen sahadaki gelişmeler belirliyor.

Kıdemli bir İsrail güvenlik yetkilisi de isminin açıklanmaması kaydıyla konuya ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı: “Ortada çok karışık bir durum var. Ruslar buraya Şii eksenine yardım etmek için geldiler. İsrail bu ekseni en ciddi tehlike olarak görüyor. Dolayısıyla en azından görünüşte burada bizim menfaatlerimize hizmet etmiyorlar. Ancak Ruslar bizim muhtelif silahların Hizbullah’a ulaşmasını engellemek durumunda olduğumuzu da anlayabiliyorlar. Ayrıca Putin şu an Erdoğan’ı zayıflatıyor ve bu bizim de menfaatimize. Yani ortada hiçbir şeyin kesin olmadığı, kaygan ve hassas bir durum var. Eskiden düşmanlar netti. Menfaatler de öyle. Her şey önceden belliydi. Bugünse sık sık kendinizi yeminli düşmanlarınızla aynı gemide buluyorsunuz. Menfaatler hem çakışıyor hem çatışıyor. Neyin nerede başladığı, nerede bittiği belli değil.”

Üstelik daha ekonomik menfaatlere değinmedik bile. İsrail ile Türkiye arasındaki derin husumete rağmen Netanyahu ile Erdoğan yakında kendilerini aynı doğal gaz platformunun üzerinde bulabilir. Uzmanlara göre Ruslarla Türkler arasındaki gerginlik Rusya’nın Türkiye üzerinden geçirmek istediği büyük doğal gaz boru hattını baltalayabilir. Türkler ise son zamanlarda İsrail açıklarında bulunan geniş doğal gaz rezervlerinden gaz istediklerinin sinyalini veriyor. İsrail gazını taşımak için Kıbrıs ve muhtemelen Yunanistan’ın iş birliği ile geliştirilecek büyük bir projede gaz önce Türkiye’deki bir terminale gider ve oradan Avrupa’ya ihraç edilir. Bahsi geçen devletlerin hayallerini bu aralar böylesi bir boru hattı projesi süslüyor.

Nitekim Netanyahu’nun 25 Kasım’da Yunanistan Başbakanı Alexis Çipras ile yaptığı görüşmede bu konu da ele alındı. Projede yol alınırsa menfaatler yeniden değişebilir. Ancak o güne kadar İsrail Savunma Kuvvetleri kuzey sınırındaki durumu endişeyle takip etmeye devam edecek. İsrail bugüne kadar Şii-Alevi şer eksenine odaklanırken bölgeye Sünni terör nüfuz etti. Şimdi ise denkleme oyunun kurallarını ve güç dengesini değiştiren yeni, sağlam ve önemli bir oyuncu dâhil oldu. Ancak bu değişimin iyi yönde mi, kötü yönde mi olacağını henüz kimse bilmiyor.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun

  • Güncellenmiş ve ödüllü Lobicilik Yazı Dizisi
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Özel etkinlikler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Haftalık lobicilik bülteni
Bu bölümlerde bulundu: vladimir putin, turkey-russia relations, syrian conflict, russia on syria, israel-turkey relations, idf, avigdor liberman, airstrikes

Ben Caspit, Al-Monitor’un İsrail’in Nabzı bölümünde köşe yazarıdır. İsrail basınının kıdemli köşe yazarı ve siyasi yorumcularından olan Caspit, ülkenin siyasi gündemine ilişkin günlük bir radyo programı ve düzenli televizyon programları yapmaktadır. Twitter hesabı: @BenCaspit

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept