Suriye rejiminin cepheye sürdüğü gençler muhaliflere sığınıyor

Suriye’nin kuzeyinde çatışmaların artması üzerine zorla ateş hattına gönderilen çok sayıda Daralı genç, Suriye ordusundan kaçarak muhaliflere sığınıyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

al-monitor Halep’e bağlı El Raşidin kasabasındaki Suriye ordusu askerleri zafer işaretiyle fotoğraf çektirirken, SANA, 16 Şubat 2020. Photo by SANA/Handout via REUTERS.

Mar 11, 2020

DARA, Suriye — Suriye rejim güçleri ve gönüllü savaşçılar ile muhalif gruplar arasında Suriye’nin güneyindeki Dara’da yaşanan gerginlik sürüyor.

Gerginlik üzerine devreye giren Rus askeri polisinin aracılığında sağlanan bir uzlaşıyla muhalif gruplar silahlarını rejime teslim etti ve rejim safındaki gönüllü savaşçılar bölgeden çekildi. Ateşkese uymayı reddeden silahlı muhalifler ise Rus güçleri ve Kızıl Haç eşliğinde 5 Mart’ta İdlib’in kuzeyine ulaştı.

Uzlaşı Rusların öncülüğünde Suriye’nin güneyinde Temmuz 2018’de sağlanan ateşkese benziyor. O dönem ateşkesi reddeden gruplar da aileleriyle birlikte İdlib’e nakledilerek oradaki muhalif gruplara katılmışlardı.

Dara’da kalanlar ise güvenlik güçlerinin gazabından kaçmak için “uzlaşı grupları” adıyla rejim güçlerine katıldılar. Rejim de karşılığında bu savaşçıların, askerlik görevlerini yalnızca Suriye’nin güneyinde icra edeceklerini ve başka bölgelere gönderilmeyeceklerini taahhüt etti. Ancak Suriye’nin kuzeyindeki çatışmaların şubat ayı itibarıyla tırmanmasıyla birlikte Suriye ordusuna bağlı subaylar savaşçıları İdlib’in doğusundaki cephelere zorla göndermeye başladılar.

Suriye iç savaşında Dara’da hayatını kaybedenler hakkında istatistik toplayan sivil toplum kuruluşu Dara Şehitleri Dokümantasyon Ofisi’nin yetkilisi Ömer El Hariri Al-Monitor’a konuya ilişkin sunları aktardı: “Dara’dan yüzlerce savaşçının Suriye’nin kuzeyindeki çatışmalara katıldığını belgeledik. Bazıları muhaliflerin safında bazıları da rejim safında savaşıyorlar. Halep ve İdlib’de rejim güçlerine karşı savaşan 10 Daralı muhalif savaşçı şubat ayında öldürüldü. Çatışmalarda uzlaşı gruplarından da 30 savaşçı hayatını kaybetti. Bunlardan pek çoğunun naaşı Dara’daki ailelerine ulaştırılarak, memleketlerinde toprağa verildi. (...) Gruplardaki diğer savaşçıların akıbeti ise belirsiz. Çatışmalara katılmayı reddedenlerin ise rejim ordusu subayları tarafından infaz edildiğine dair iddialar var.”

Suriye’nin güneyinde insan hakları ihlallerini belgeleyen Özgür Horani Birliği’ne bağlı İhlal Dokümantasyon Ofisi’nin yetkililerinden Ebu Mahmud El Horani de Dara’daki güvenlik durumunun hâlen kaotik olduğunu söyledi. 

Horani 29 Şubat’ta Al-Monitor’a şu bilgileri verdi: “Ofis 37 kişiye karşı suikast girişiminde bulunulduğunu ve 26 insanın öldürüldüğünü, 12’sinin de yaralandığını belgeledi. Ayrıca dördü Dara’nın kuzeyinden olmak üzere Şam’daki hapishanelerde 12 kişinin öldürüldüğü tespit edildi. Bu insanların yasal hakları Suriye’nin güneyinde kontrolü ele geçiren rejim güçleri tarafından güvence altına alınmıştı. Ölenlerin kimlikleri 27 Şubat’ta ailelerine teslim edildi. Kasabalardan birine 29 Şubat’ta da Suriye ordusundan bir savaşçının naaşı ulaştı.”

Uzlaşı gruplarının safında savaşırken Sarakip’teki çatışmalarda yaralanan Sami El Ahmed Al-Monitor’a şöyle konuştu: “Ben Şam Üniversitesi’nde çalışıyorum, iki ay kadar önce işe giderken yakınlardaki bir güvenlik noktasında zorunlu askerliğimi yapmadığım gerekçesiyle tutuklandım. Şubat sonunda gözaltına alınan yüzlerce insanla birlikte hiçbir askeri eğitim almadan İdlib’in doğusundaki cepheye nakledildik. Birkaç gün önce Türk tarafının top mermisiyle yaralandım. Çünkü rejim subayları, bizim gibi Dara ve Kuneytra’dan uzlaşı gruplarına katılan acemi savaşçıları ateş hatlarına sevk ettiler. Muhalifler için kolay av hâline geldik. Rejim bizi ne korudu ne güvenliğimizi sağladı.” 

Ahmet şöyle devam etti: “Can kaybı dehşet verici boyutlarda. Savaşa katılacak olan binlerce yeni birlik var. Bu birliklerdeki yüzlerce genç cepheye gitmeye korktuğu için ordudan kaçacak.”

Suriye’nin güneyinde rejim güçleri ile muhalifler arasında sağlanan uzlaşı müzakerelerinde rol oynayan Adham Akrad ise Al-Monitor’a şöyle konuştu: “Uzlaşı mutabakatlarında verilen taahhütleri güvence altına alacak uzun vadeli bir mekanizma olmadığı için insanlar rejime güvenlerini kaybettiler. Dara’nın ileri gelenleri, sivil toplum üyeleri rejimin bu konudaki ihlallerine karşı bir dizi protesto düzenledi ama nafile. Yurttaşlara verilen yasal güvence belgeleri geçerliliğini yitirdi. Gençler askere gitmeyi reddederlerse gözaltına alınıyorlar. Binlerce öğrenci bu yüzden eğitimlerini tamamlayamıyor.”

Uzlaşı anlaşmasında imzası bulunan ancak silahlı uzlaşı gruplarına katılmayı reddederek Suriye rejimine karşı sivil itaatsizlik ve protesto eylemleri başlatan Akrad şöyle devam etti: “Suriye’nin kuzeyinde son çatışmaların ardından bu boş taahhütler ve güvenceler tamamen geçersiz hâle geldiler. Bu bölgeden uzlaşı anlaşmasını kabul eden yüzlerce genç şimdi ordudan kaçıyor. Binlerce genç de tehlikeden kaçmak için bölgeden göç ediyor.” 

Suriye muhalefetine bağlı geçici hükümetin ekonomiden sorumlu bakanı Abdülhekim El Masri de göç konusunda Al-Monitor’a şu açıklamayı yaptı: “Sivil toplum kuruluşlarının yokluğu o bölgedeki genç işsizliğini artırmış durumda. Rejim temmuzda bölgeyi kontrolü altına aldıktan sonra bu kuruluşlara çalışma izni vermediği ve tüm mallarına el koyduğu için gençlerin çalışacak yerleri kalmadı. Bu kuruluşlar bölgede yaşayan 20 bin gence istihdam sağlıyordu. Dahası insani amaçlarla ailelere dağıtılan 100 bin dönümlük tarım arazileri de geri alındı.”

Suriye’nin kuzeyindeki çatışmalar sürdüğü ve Dara’daki ekonomik durum düzelmediği sürece zorunlu askerlik yapmak istemeyen gençler ile rejim güçleri arasındaki gerginlik de devam edecek gibi görünüyor. Gerginlik ve gençlere karşı düzenlenen güvenlik operasyonları uzlaşı anlaşmasının altını oyuyor.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Özel etkinlikler
  • Sadece davet brifingi

More from  Nawwar Horani

Recommended Articles

Suriyeli Kürtler: Mahsul gaspı Türk yardımlarını gölgede bırakıyor
Amberin Zaman | türk-kürt çatışması | Haz 22, 2020
Suriye’de ‘TL bölgesi’ hayal mi gerçek mi?
Fehim Taştekin | Suriye çatışması | Haz 15, 2020
Cihadın kutsal olmayan rant döngüsü
Fehim Taştekin | İdlib | May 15, 2020
Suriye’nin kuzeyinde demografik yapıya müdahaleler Arapları da kızdırıyor
Fehim Taştekin | | May 7, 2020
HTŞ Türk himayesinin sınırlarını test ediyor
Fehim Taştekin | | May 1, 2020

Recent Podcasts

Featured Video

More from  Suriye'nin Nabzı

al-monitor
Suriyeli Kürtler birlik için ‘tarihi adım’ atarken Ankara sessiz
Amberin Zaman | Suriye çatışması | Haz 17, 2020
al-monitor
Barış Pınarı Harekâtı’nın ardından sefalet ve propaganda savaşı devam ediyor
Amberin Zaman | türk-kürt çatışması | May 29, 2020
al-monitor
HTŞ, İdlib ateşkesinden istifade ederek saflarını sıklaştırıyor
Khaled al-Khateb | | May 1, 2020
al-monitor
Suriyeli Kürtler ABD himayesinde uzlaşı görüşmelerine başladı
Ivan Hassib | Kürtler ve Kürdistan | May 1, 2020